Het bad is wat aan de warme kant bij de televisie

Komend weekend wordt er in Filmhuis Den Haag gedebatteerd over de toestand van de professionele filmkritiek. Die staat al langer onder druk. Specialisten worden geweerd bij dagbladen, ruimte wordt ingekrompen, filmbladen houden op te bestaan.

Aan de andere kant krijgt film, zeker de Nederlandse film, aandacht genoeg. Film is een gewild onderwerp onder bloggers, twitteraars en andere internetgebruikers.

Festivals ruimen op hun websites ruimte in voor bezoekers die hun eigen recensies achter kunnen laten. Iedere nieuwe Nederlandse film levert wel een talkshow of een ’making of’ op. RTL-boulevard staat op alle rode lopers van Tuschinski. Iedereen vindt wat van een film en al die meningen tellen. Wat is de meerwaarde nog van de professionele criticus die haar of zijn oordeel in de krant zet?

Het is een debat met haken, ogen en veel kanttekeningen maar laat ik hier alleen wat voorop stellen. Stel we waren voor de filmkritiek voortaan louter afhankelijk van de televisie; van populaire talkshows zoals ’De wereld draait door’, ’Pauw en Witteman’, ’RTL-Boulevard’. Is er dan nog wel iemand die het hardop zegt als er eigenlijk weinig aan was?

’We hebben er erg van genoten’, is zo’n beetje de vaste openingszin van Pauw of Witteman als een regisseur, schrijver of acteur aan hun tafel schuift om zijn of haar laatste film toe te lichten. Waarna een gezellig informatief gesprek volgt over de beweegredenen, het geld, de set, de keuze voor bepaalde acteurs.

’Prachtige film. Ik was diep ontroerd’, jubelde Claudia de Breij toen Frans Weisz en de voltallige cast van ’Happy End’ plaats namen in ’De wereld draait door’. ’Het was overweldigend’, luidde de eerste reactie van Kluun zelf in het item dat ’RTL Boulevard’ wijdde aan de première van ’Komt een vrouw bij de dokter’.

De beleefdheidsvormen vragen om enige plooiing. Natuurlijk ga je als talkshowhost geen kunstenaar kritisch ondervragen die net aan je tafel is aangeschoven. Zie dan nog maar eens een fijn tv-interview voor elkaar te krijgen. En als je een film onzin vindt, waarom nodig je zo iemand dan uit?

Het warme bad waar de Nederlandse films op televisie in vielen in het afgelopen jaar vormde echter een schrijnend contrast met de dagbladkritieken die wezen op de clichés in ’Komt een vrouw bij de dokter’, de matheid van ’Terug naar de kust’, de verwarring in ’Happy End’ en het dunne verhaaltje in ’De Storm’. Voor dat afgewogen oordeel van iemand die veel ziet, vergelijkt en toetst, lees je de krant.