Irrationele burgers

Wat is toch de voedingsbodem van irrationeel gedrag? Die vraag stelt deze week De Groene Amsterdammer in een omslagartikel met de kop ’De irrationele burger’. Aanleiding is de omvangrijke weerstand die de massavaccinaties tegen de Mexicaanse griep, vooral op internet, ontmoetten. Het lijkt er op dat steeds meer mensen vluchten in ingewikkelde complottheorieën en allerlei vormen van kwakzalverij zodra de overheid met dit soort grootschalige programma’s op de proppen komt. In een poging dit verschijnsel te duiden, paradeert in De Groene een exotisch gezelschap voorbij van mensen die in deze welhaast religieuze onderstroom een hoofdrol spelen: Homeopaten, antroposofen, chiropractors, osteopaten, naturopaten, orthomoleculair genezers, kruidengenezers, handopleggers, Mazdaznan-aanhangers, haptotherapeuten, psychosofen en Bachbloesemtherapeuten.

Feit is, dat over de vermeende gevaren van de griepvaccinatie de wildste verhalen en samenzweringstheorieën de ronde doen, aangezwengeld door zelfbenoemde ’deskundigen’. Dat deze desinformatie zo langzamerhand een gevaar voor de volksgezondheid vormt, lijdt geen twijfel. De Groene meent dat de maatschappelijke acceptatie van alternatieve geneeswijzen een belangrijke voedingsbodem vormt voor het irrationele verzet tegen vaccinatie, gepaard aan een wijdverspreid gevoel van wantrouwen tegen de overheid. Deze paranoia is ’een poging om de complexe wereld te vereenvoudigen, alles terug te brengen tot een centrale oorzaak. Vaak zijn het mensen die zich belazerd voelen’.

Niets dan goeds in Elsevier over tv-icoon Linda de Mol. ’De vrouw die alles kan’. In een omvangrijk omslagartikel blaast een gezelschap BN’ers de loftrompet over deze ’creatieve durfal’. „Linda de Mol is gewoon perfect. Ze kan alles. Ze doet haar werk heel goed, is een toegewijde dochter, een lieve moeder, houdt haar vrienden in ere, en ze kan nog koken ook.”

HP/De Tijd belicht de jonge jaren van Jan Peter Balkenende. Oud-klasgenoten doen een vriendelijk boekje open over de premier: onopvallend, maar niet kleurloos. Altijd een acht voor gedrag en vlijt. De Jan Peter van toen is dezelfde als de premier van nu. ’Daar zit geen vloeipapiertje verschil in’.

Vrij Nederland tekende het relaas op van de rellen op het strand van Hoek van Holland, gezien door politie-ogen. Een dramatisch verslag van uur tot uur. En in ’De (waan van) Week’ gaat het over het cadeau dat het personeel van de Persgroep (dus ook dat van deze krant) van het Belgische bedrijf als cadeau ontving: een stormparaplu. Een verband met de ontslagen hier bij Trouw, wil VN niet leggen, zo heet het met een knipoog.

Maar het kan erger: ikzelf vernam van mijn partner (van Chinese afkomst) dat de paraplu in Chinese kringen het symbool is van afscheid en rouw.

„De besluiten die in Kopenhagen zullen worden genomen en toegejuicht, hebben tal van negatieve effecten. Om er een te noemen: het stimuleren van duurzame energie gaat gepaard met enorme subsidiestromen. Er is maar één verstandige wijze om duurzame energie naderbij te brengen en dat is het geld stoppen in wetenschappelijk onderzoek, waardoor zonnecellen bijvoorbeeld over een jaar of twintig zo goedkoop zullen zijn dat iedereen ze koopt. Nu gebeurt het tegengestelde: we worden met subsidies gestimuleerd inefficiënte en te dure energiebronnen aan te schaffen.

(...) Ten slotte, waar is al die opwinding voor nodig? Veel politici zeggen dat de wetenschap het er unaniem over eens zou zijn dat de aarde bovenal opwarmt door toedoen van de mens. Dat is niet waar. Het klimaat is een van de mysteries van deze tijd. Er zijn aspecten die de wetenschap goed begrijpt (het versterkte broeikaseffect), maar er zijn nog veel meer vrijwel onbegrepen zaken.”

Simon Rozendaal in Elsevier.

„De antivaxbeweging (Anti-vaccinatiebeweging, red) past precies in het beeld, zegt Frank Furedi (hoogleraar sociologie, red), auteur van invloedrijke boeken als Paranoid Parenting (2001) en Politics of Fear (2005), door de telefoon: ’Het leeft sterk bij de middenklasse, hoog opgeleid en hip. In die groep zie je obsessief ouderschap. Maar het zijn vooral moeders die hun identiteit verbinden met het hele welzijn van hun kind en daar een lifestyle omheen bouwen. Ze maken van de opvoeding een moralistisch project, ik noem hen moral crusaders. Zij denken dat ze moreel beter zijn dan anderen omdat zij hun kinderen niet laten inenten met gif. Dat past bij een levensstijl die teruggrijpt naar vroeger: organisch leven, natuurgeneeswijze, biologische voeding. Het is nieuwe religie in een reactie op de moderne wereld.”

Uit ’De irrationele burger’, in De Groene Amsterdammer.