Probeer het voor je dood gaat

„Er zijn te veel mensen die rondlopen met zelfmoordgedachten en met dit programma hopen wij daar wat aan te doen”, sprak Filemon Wesselink aan het begin van de thema-uitzending over zelfmoord (woensdag, BNN, Nederland 3).

Dat klonk bijna net zo ambitieus als destijds met ’De Grote Donorshow’, de spraakmakende stunt die de omroep uitzond om codicilhouders te werven. Bij die laatste show is het de vraag of de smakeloze grap (welke kandidaat krijgt mijn nier?) uiteindelijk het gewenste effect heeft gehad – omdat dat effect bijzonder tijdelijk was.

Maar de omroep durft tenminste de nek uit te steken, met als doel het trachten levens te redden. Er zijn er die het voor minder doen.

BNN had 85 minuten uitgetrokken om het thema zelfmoord onder de aandacht te brengen.

Anders dan bij de donorstunt was ditmaal niet gekozen voor een geënsceneerde reality-show met Patrick Lodiers als een soort kwismaster.

Nee, Lodiers nam nu de rol op zich van de empathische interviewer aan tafel.

Een minder spectaculaire, maar daarom nog niet minder nuttige vorm.

Want er passeerde nogal wat.

Het verhaal van de jonge god Steve, bijvoorbeeld, die alles (aan elke vinger een meisje, vrolijke babbel, veel vrienden, lieve ouders) leek mee te hebben, maar toch zo jong al intern met zichzelf overhoop lag en het veel te vroeg voor gezien hield; daar werden we thuis stil van.

Het jeugdrelaas van cabaretière Sara Kroos (zij ondernam een zelfmoordpoging op haar achttiende) kenden we, maar was evengoed weer om de rillingen van te krijgen.

Zo zagen we bovendien eens het verschil tussen plat exhibitionisme van ’Bekennende Nederlanders’ en hart hebben voor een zaak van, ik zou in dit verband zeggen: levensbelang.

Filemon Wesselink beleefde als reporter van de thema-uitzending zijn journalistieke hoogtepunt.

Wesselink was naar West-Friesland getogen om uit te zoeken waarom daar zoveel zelfmoorden onder jongeren voorkomen.

De oorzaak is niet spectaculair, zelfs nagenoeg bekend (,,Mensen praten hier niet genoeg met elkaar”, zei een West-Friese puber).

Maar het gebeurt zelden dat het probleem direct visueel wordt gemaakt.

Na de nuchtere analyse van de puber fietste zijn maatje beschaamd en hard lachend weg met de woorden: ,,Ach, hou je bek, man!”

Wesselink: ,,Dit bedoel je dus eigenlijk.”

Toen diezelfde Filemon even later van het dak sprong om zo symbolisch een

’Eerste Hulp Bij Wanhoop’ telefoonlijn te openen, kregen we helemaal weer zin in het leven.

En kreeg ’Try before you die’ zowaar een veel zinvollere betekenis: probéér het tenminste, voor je dood gaat.

Als BNN deze lijn doortrekt is de kleine omroep van groot maatschappelijk belang.

Niek Kuijper (GGZ preventie Noord-Holland-Noord): „Deels is dat omdat dat gewoon voorkomt. Omdat er mensen zijn die zo’n probleem ontwikkelen. Maar ik denk dat er ook een deel eh, te herleiden is in de cultuur dat mensen niet praten over hun problemen maar ook niet over hun ambitie, over hun dromen en daarin dus alles, alles binnenhouden.”

Ger (20 jaar): „Er wordt ook gezegd van dat ze hier wat eh, wat stugger zijn de mensen, dus dat ze niet open zijn naar anderen toe.”

Jeroen (21 jaar): „Voorheen als ik met Ger naar de kroeg ging en ik zou zeggen van ’nou, het gaat kut op school, op m’n werk of mijn vriendin’, weet je wel. Ik noem maar wat, dagelijkse dingen. Dan zou Ger ’ nou, prima, hier heb je een pilsje’, enne..”

Filemon Wesselink: „Ja.”

Jeroen: „’Succes ermee’, bij wijze van.”

Kuijper (later): „Nooit praten over je problemen, maar ook niet over je dromen, ehm...bijvoorbeeld wat je wil worden, dat zijn dan ook al onderwerpen, bijvoorbeeld, die moeilijk gevonden worden. ’t Is dus niet zo dat die groepen eh, het niet willen. Dat de intentie d’r niet is. Ze hebben het alleen niet geleerd. Dat is cultuur.”

Uit ’Thema-avond: Zelfmoord’, woensdag 7 oktober, 20.30 uur, BNN, Nederland 3.