Omslag Z-Afrika: behandel baby

De Zuid-Afrikaanse leider Zuma wordt geprezen om zijn plotse daadkrachtige optreden tegen aids. Maar zijn de plannen haalbaar?

Lof alom voor de Zuid-Afrikaanse president Jacob Zuma. Op Wereld Aidsdag maakte hij bekend dat alle hiv-besmette baby’s onder één jaar in Zuid-Afrika zullen worden behandeld tegen het aidsvirus.

Jaarlijks worden er in Zuid-Afrika 59.000 kinderen met hiv geboren. Zoals de nieuwe richtlijnen van de Wereldgezondheidsorganisatie voorschrijven, zullen ook vrouwen eerder in de zwangerschap medische zorg krijgen. De maatregelen treden vanaf april in werking en worden met 120 miljoen dollar gesteund door de Amerikaanse overheid, sinds het presidentschap van Bush één van de grootste financiers van Zuid-Afrika’s aidsbestrijding.

Zuma sprak van het begin van ’een tijdperk van openheid’ en spoorde Zuid-Afrikanen zich te laten testen. De president beloofde zelf ook een hiv-test te ondergaan. Zijn speech markeert een forse trendbreuk met voorganger Thabo Mbeki, die het aidsprobleem ontkende en wiens minister van volksgezondheid Tshabalala-Msimang –bijnaam: Dr. Beetroot– een dieet van bieten en knoflook adviseerde. 300.000 kinderen zouden hierdoor onnodig zijn gestorven, blijkt nu uit een studie van universiteit Harvard.

„Een verademing”, reageerde Treatment Action Campaign, die tijdens Mbeki’s presidentschap via een rechtszaak aidsremmers voor armen wist te krijgen. „Eindelijk hebben we een kabinet dat in ieder geval goed spreekt over het aanpakken van de epidemie”, reageert ook Hugo Tempelman telefonisch vanuit Elandsdoorn in de provincie Mpumalanga, waar hij aan het hoofd staat van het Ndlovu medisch centrum.

In deze kliniek worden veel hiv- en aidspatiënten behandeld. „Maar waar ik me zorgen over maak zijn de mensen die dit werk moeten uitvoeren. Die zijn er nauwelijks. 70 procent van de vacatures blijven onvervuld. Tien jaar Mbeki heeft iedere talentvolle arts of gezondheidswerker verjaagd. Dus het geld moet vooral ook naar werving gaan.”

Ook Ricus Dullaert, aidspastor bij Nazareth House in Johannesburg, is te spreken over Zuma’s houding. „Ik hoop alleen dat deze nieuwe lading aidsremmers bij de lokale klinieken terecht zullen komen. Onder Mbeki en ook nu nog, is het aidsbeleid altijd gericht geweest op de provinciale ziekenhuizen, die kregen de aidsremmers omdat daar artsen aanwezig zijn. De klinieken worden vooral door verpleegsters gerund, maar zijn voor arme Zuid-Afrikanen in afgelegen gebieden wel bereikbaar.”

Rest nog de vraag in hoeverre Zuma’s speech geloofwaardig is. Hij heeft drie echtgenotes en maakte zich voor zijn aantreden belachelijk door te zeggen dat hij een douche had genomen na seks te hebben gehad met een seropositieve vrouw. Die klaagde hem overigens in 2005 aan voor verkrachting. „Heb je ooit een eerlijke politicus ontmoet? Iedereen maakt fouten”, zegt Tempelman. „Het gaat erom wat hij nu doet, niet wat hij ooit gedaan heeft.”