Hypotheken weer doorverkocht

Pakketten hypotheken verhandelen aan beleggers, wordt door velen gezien als dé oorzaak van de crisis. Toch begint het weer.

De markt zou dood zijn, maar blijkt nu toch levend. Delta Lloyd Bank verraste gisteren door een pakket met Nederlandse hypotheken, verpakt door te verkopen aan beleggers. Het is voor het eerst in twee jaar tijd dat het zogeheten securitiseren van leningen in Nederland weer is geslaagd.

Delta Lloyd verkoopt voor ruim 900 miljoen euro aan Nederlandse woonhypotheken aan een apart opgezet vehikel, dat vervolgens zijn geld weer ophaalt bij grote beleggers als pensioenfondsen. „Een teken van kracht”, zo omschrijft een woordvoerder van Delta Lloyd de transactie. „Er was veel interesse bij beleggers, een teken dat de markt gewoon open is voor goede partijen.”

Vóór de uitbraak van de kredietcrisis was het de normaalste zaak van de wereld. Banken die hun balans hadden volgeladen met hypotheken en bedrijfsleningen, plaatsten pakketten met schulden buiten de balans.

Beleggers in de vehikels ontvingen een iets hogere rente dan het markttarief, terwijl de bank steeds meer leningen uit kan zetten zonder daarvoor meer buffers aan te houden. Op die manier werd in Europa alleen al voor 2.200 miljard dollar in losstaande vehikels ondergebracht.

Het systeem werkte totdat in de Verenigde Staten armlastige huiseigenaren de hypotheek niet meer terug konden betalen. De leningen waren inmiddels zo vaak opgeknipt en doorverkocht dat niemand nog zicht had op waar die risico’s waren beland. De waarderingen van kredietbeoordelaars bleken vaak niet te kloppen. Plots viel de hele markt voor gesecuritiseerde leningen stil – zeg maar het begin van de kredietcrisis.

Veel mensen wijzen naar het systeem van securitiseren als dé oorzaak van de crisis. Maar instellingen als het IMF en De Nederlandsche Bank hameren al sinds de uitbraak van de crisis op het belang ervan. Directeur Lex Hoogduin van DNB zei dit weekeinde nog te hopen dat de markt zich snel zal herstellen. Dat zou ervoor zorgen dat banken weer de ruimte hebben bedrijven en consumenten van krediet te voorzien, waarvan velen stellen dat zij dat sinds de crisis niet meer (voldoende) doen.

Het IMF stelt in zijn jongste rapport over de wereldwijde financiële stabiliteit dat securitisatie nuttig is voor banken die risico willen verkopen aan derden, en een extra bron van financiering vormt voor financiële instellingen. Er worden echter wel voorwaarden gesteld. Zo moet er goed toezicht zijn op kredietbeoordelaars. Ook zijn internationale afspraken nodig over het aanhouden van buffers en hoe de bank de hypotheken terugnemen als er onder beleggers een kopersstaking uitbreekt zoals twee jaar geleden. Het gevaar dat banken niet meer letten op de hypotheken die ze uitzetten, omdat ze het risico toch doorverkopen, moet daarmee worden ondervangen.

Hendrik Jan Luikinga, die voor Delta Lloyd Bank de transactie heeft begeleid, stelt dat securitisatie nu niet meer hetzelfde is als voor de crisis. „Het is voor ons een manier om de financiering van hypotheken te spreiden. Aan de ene kant hebben we intern geld, zoals spaartegoeden, en dit is een externe bron.”

Bovendien is het doorverkopen een stuk duurder geworden. Betaalden banken voor de crisis doorgaans niet meer dan 0,2 procentpunt boven de interbancaire rente, Delta Lloyd zit nu op 1,2 tot 1,5 procentpunt.

„De les uit de crisis is dat er te makkelijk aannames zijn gedaan”, aldus Luikinga. „Banken kwamen veel te makkelijk weg met het verstrekken van informatie over de hypotheken die ze doorverkochten.”

De crisis heeft beleggers in de vehikels, én de kredietbeoordelaars op die risico’s gewezen. Luikinga: „Als het niet op orde is, kom je echt niet meer aan een goede beoordeling.”