Een bunker op het mooiste duin

De Duitsers verstopten in de oorlog een enorme bunker in het hoogste duin van Schiermonnikoog. Je kunt hem vanaf nu niet meer over het hoofd zien.

Nou, drie keer raden waarom de Duitsers in de Tweede Wereldoorlog hun bunkercomplex De Wasserman op deze tuintop hebben geplant. Wat een uitzicht! Als je eenmaal op deze betonnen kathedraal bent geklommen, kun je heel Schiermonnikoog overzien. Met in het zuiden het wad, in het noorden het strand, en in het westen het dorp. De witte vuurtoren glinstert in de zon.

De Wasserman was in de oorlog ook een echte ’uitkijktoren’. Niet dat de militairen met de verrekijker naar de horizon tuurden, om te kijken of er nog Britse schepen en vliegtuigen aankwamen. De bunker, die bijna helemaal in het Poelmansduin was verstopt, moest een 40 meter hoge mast krijgen, zodat de Duitsers daar een heel moderne radar op konden aansluiten. Zo konden ze de schepen en vliegtuigen al van 300 kilometer ver zien aankomen en een tegenaanval voorbereiden.

Maar de Nederlanders die de bunker en toren moesten aanleggen, hebben het niet zo ver laten komen. Ze ’saboteerden’ de radar. Het verhaal gaat dat zij bij de aanleg het met de hand geschreven cijfer 1 op de bouwtekening expres verkeerd hebben gelezen, en net deden of hier het cijfer 7 stond. Daarom werd de mast op alle mogelijke punten te groot, en kon hij toen de bunker af was met geen mogelijkheid aan het dak worden vastgemaakt. De Wasserman heeft dus nooit met radar gewerkt.

In de Nederlandse duinen zijn vaak bunkers te vinden, of stukken beton die ooit onderdeel van bunkers zijn geweest. Veel bunkers zijn namelijk in de jaren na de oorlog opgeblazen. Al die betonnen gevechtsposten maakten in de oorlog deel uit van een lange verdedigingslinie, die liep van de kust van Noorwegen tot in Zuid-Frankrijk. Die Atlantikwal, zoals die linie heette, moest voorkomen dat de bevrijders via de kust de aanval op de Duitsers konden openen. De linie van wel 14.000 bunkers liep ook door op de Waddeneilanden en De Wasserman was het belangrijkste bouwwerk op Schiermonnikoog.

Het was de bedoeling dat de gegevens die de radar op De Wasserman had moeten oppikken, naar een bunker verderop werden gestuurd, vlak naast strandtent De Marlijn die op de horizon ligt. Daarnaast was een heus bunkerdorp, maar dat is bijna niet te zien. Veel bunkers zijn opgeblazen en een paar liggen er onder het zand. Vorig jaar is de hoofdbunker helemaal uitgegraven, en er is nu een bunkermuseum van gemaakt.

In de oorlog stond hier een glazen tafel waarop lampjes lieten zien waar de Duitse en Britse vliegtuigen waren. De tafel heeft de oorlog niet overleefd, maar de mensen van het museum hebben er wel een nagemaakt.

De wandeling door de duinen komt precies langs dit museumpje, en binnen kun je op de foto met een ’echte’ Duitse soldaat. Hij doet niks hoor.