Angstherinneringen zijn gedeeltelijk weg te gummen

Angstige herinneringen kun je gedeeltelijk wissen door er een positievere lezing voor in de plaats te bieden. Dat moet wel op het juiste moment gebeuren.

Onze herinneringen zijn korte tijd versleutelbaar: door ze precies op dat moment te herschrijven, kun je de heftigste emoties ervan afweken. Eerder dit jaar lukte het om zo te gummen in het geheugen van ratten, nu is hetzelfde gedaan bij mensen. Zonder medicijnen. En de aangenamere beleving beklijft, schrijven onderzoekers in Nature.

Het is nog laboratoriumwerk, en daarmee onzeker of hevige trauma’s zich ook zo blijvend laten manipuleren. Maar de aanpak is logisch: opborrelende gebeurtenissen van weleer kennen, voordat ze opnieuw in het geheugen worden gegrift, een fase waarin ze beïnvloedbaar zijn.

Dat is slim bekeken van moeder natuur, want in de onzekere strijd om het bestaan heeft dier noch mens iets aan een star geheugen, met onwrikbare waarheden over voedsel en vijand. Die korte tijd van heropslag boven beslaat bij ons zo’n zes uur.

In die periode kun je met medicijnen de emotionele lading van een herinnering enigszins afvlakken, de angst er wat afhalen. Pillen hebben bijwerkingen, beter zou zijn om de herinnering te laten uitdoven. Dat lukt deels, bijvoorbeeld door lijders aan een fobie herhaaldelijk bloot te stellen aan hun angstobject, maar de geruststelling die daarvan uitgaat duurt niet voort: in onverwachte situaties schrikken ze zich weer dood van spin of muis.

Misschien moet je dat uitdovingsproces stipt toepassen op het moment dat de angstherinnering even labiel is, vlak vóór de nieuwe verankering ervan in het brein. Die aanpak had dit jaar succes bij ratten die bang waren gemaakt voor een voorwerp dat was gekoppeld aan een elektrische schok. Bij het zien van het voorwerp alleen al schoten ze nadien in de stress. Maar als ze precies op het moment van de heropslag van die ervaring merkten dat het voorwerp zelf eigenlijk ongevaarlijk was, verdween de angst.

Datzelfde gebeurde bij mensen die na het zien van gekleurde vierkantjes op een scherm een schok kregen op hun vuist. Ze schrokken daarna zodra ze weer zo’n vierkantje zagen. Maar als ze binnen zes uur na die herinnering langdurig werden bestookt met diezelfde vierkantjes, zonder schok, doofde het gevaar in hun hoofd. Een jaar later, terug in het lab, deerden de vierkantjes hen nog steeds niet. Maar deelnemers bij wie de angsttraining pas na zeven uur of meer was begonnen, kregen het na een jaar opnieuw benauwd. Het wissen van de angst bleek nog selectief ook: dezelfde vierkantjes maar dan anders gekleurd riepen bij de proefpersonen met de herschreven herinnering weer wel schrikreacties op.