Vrij schieten op Deens voorstel

Het uitlekken van een Deens voorstel zorgde voor ophef in Kopenhagen. Maar nu kan het echte werk op de klimaatconferentie beginnen.

Al op de tweede dag van de klimaatconferentie leek de bom gebarsten. De ontwikkelingslanden, verenigd in de G77, liepen te hoop tegen een Deens voorstel. ’Furieus’ waren ze, volgens de Britse krant The Guardian die de tekst naar buiten bracht.

De kritiek richtte zich op een aantal kernpunten: de rijke landen zouden de bestaande klimaatafspraken willen opblazen, te veel eisen van de ontwikkelingslanden en die groep uit elkaar proberen te spelen.

Het Deense voorstel maakt inderdaad onderscheid tussen opkomende landen als China of Brazilië en echt arme landen – met name in Afrika. Maar dat onderscheid is al langer gebruikelijk in klimaatgesprekken.

Van landen zoals China worden doelstellingen verwacht om de uitstoot van CO2 te beperken. De echt arme landen worden vooral gezien als slachtoffer van de opwarming van de aarde en de vraag is dan hoe de rijke landen hen kunnen helpen om de gevolgen te bestrijden.

Voor die hulp is geld nodig en in Kopenhagen moet nog beslist worden hoeveel. Maar ook ligt de vraag op tafel wie de miljarden straks gaat verdelen. In het Deense voorstel krijgt de Wereldbank een hoofdrol, maar de arme landen zien die bank als een instrument van het Westen. Zij zijn voor een nieuw VN-groenfonds.

De Europese Unie ziet daar niets in. Het zou jaren duren om zo’n fonds op poten te zetten, terwijl snel geld nodig is. De vrees is ook dat het fonds weinig slagvaardig zal zijn als het valt onder de VN, die niet bekend staan om hun besluitvaardigheid.

Dat het Westen de bestaande afspraken wil loslaten, klopt ook. Het Kyoto-protocol, waarin de klimaatdoelen nu zijn vastgelegd, loopt in 2012 af. Volgens de EU moet de opvolger een nieuw verdrag zijn, dat voor alle landen geldt. Kyoto geldt alleen voor de rijke industrielanden en de VS doen er niet eens aan mee.

De G77 houdt liever vast aan de bestaande scheiding: harde doelen voor de rijke landen, vastgelegd in een verdrag; vagere afspraken voor de rest van de wereld. Deze discussie draait om de vraag of het klimaat een wereldwijd gedeelde verantwoordelijkheid is, of vooral op het bord van de rijke landen thuishoort.

Nu het Deense voorstel is uitgelekt, haasten de verantwoordelijken zich om te melden dat het geen officiële status heeft. „Een informele tekst”, verklaarde VN-klimaatchef Yvo de Boer. „Een discussiestuk”, aldus een EU-onderhandelaar.

„Een storm in een glas water”, noemt een Nederlandse ambtenaar in Kopenhagen het hele incident. „Iedereen heeft hier een document.” Maar deze tekst komt wel van de voorzitter, die de hele conferentie in goede banen moet leiden.

Er wordt ook gemopperd over de onvoorzichtigheid van de Denen, want in een conferentie met duizenden onderhandelaars moest zo’n tekst wel uitlekken. Maar ondertussen kan het lek heilzaam werken. Alle partijen hebben hun standpunten nog eens duidelijk gemaakt en nu kan het echte werk beginnen.

Dat werk bestaat deze week vooral uit het uitpluizen van teksten over technologie, ontbossing, financiering en allerlei andere technische onderwerpen, door duizenden ambtenaren in tientallen werkgroepen.

Volgende week komen meer dan honderd staatshoofden en regeringsleiders naar Kopenhagen, om de politieke knopen door te hakken: welke reductie zegt ieder land toe, hoeveel klimaatsteun komt er en welke vorm krijgen de afspraken?