Afkicken van het DSB-gevoel

Na een week waarin Dirk Scheringa zich onvermoeibaar van strohalm naar strohalm slingerde, dringt tot het personeel langzaam door dat het einde van hun baan in zicht is.

Even lijkt het wel de tribune van de schaatsbaan als Dirk Scheringa aankomt bij de rechtbank in Amsterdam. Met toeters en gejuich zetten tientallen personeelsleden ’het DSB-gevoel’ kracht bij. Gisteren gaf de rechter Scheringa voor de derde keer uitstel. Toch slinkt bij de medewerkers de hoop dat hun bank blijft bestaan.

Voor de 2000 DSB-medewerkers en dan vooral de 800 in Wognum, was het een emotionele week. Werk was er niet te doen voor de meeste personeelsleden, maar vrijwel iedereen kwam de afgelopen week elke dag naar het kantoor langs de A7 bij Wognum. Gewoon om bij elkaar te zijn.

„Maandagochtend acht uur ging de laatste betalingsopdracht de deur uit. Daarna werd alles stilgelegd”, vertelt Ed Martens, ict’er in het hoofdkantoor in Wognum. Die ochtend was hij er al om zeven uur.

Ook de DSB’er kon vanaf dat moment niet meer bij zijn spaargeld, net als zo’n 400.000 andere rekeninghouders in Nederland.

Martens werkt ruim twaalf jaar voor het bedrijf van Dirk Scheringa. Het lijkt of het personeel als één man achter de grote baas staat. „We zijn voor een bank een klein clubje, het saamhorigheidsgevoel is daardoor groot.” Toen Scheringa maandag de vloer op kwam, om zijn personeel het slechte nieuws te vertellen, kreeg hij een staande ovatie. De rest van de week was er iedere dag op het nippertje uitstel van executie, iedere dag een haag van journalisten op de stoep.

Maarten Regtien werkte ook gisteren nog gewoon door in het hoofdkantoor in Wognum. Hij heeft een eigen softwarebedrijf en was voor een half jaar gedetacheerd bij DSB. Volgens hem zagen werknemers de val van de bank absoluut niet aankomen. „Het was een volslagen verrassing voor de meeste mensen.”

„Er is hier veel berusting. Veel mensen van de ICT-afdeling zijn hier gewoon aan het werk. Er staan niet overal tv’s aan, nee. Het zijn natuurlijk ook steeds herhalingen. Gisteren, toen er kamervragen werden gesteld, werd er wel even gekeken. De meeste mensen vinden wel dat DSB geslachtofferd is. Door wie, daar wordt verschillend over gedacht.”

Weinig populair bij DSB-medewerkers zijn in ieder geval Wouter Bos van Financiën en Nout Wellink van De Nederlandsche Bank omdat ze vorig jaar nog miljarden in de grote banken pompten, maar het kleine DSB laten vallen. En de media, omdat die er steeds als de kippen bij zijn om te melden dat het slecht gaat met de bank. En dan gáát het natuurlijk ook slecht.

Op het moment dat De Nederlandsche Bank al het betalingsverkeer maandag stillegde, was het imago van de DSB op een dieptepunt beland. De man van het volk, de uit de klei getrokken ondernemer, de schaatsheld en redder van de Alkmaarse voetbalclub AZ, was allang niet meer de held van het dorp. Ed Martens: „Wij als werknemers werden de laatste tijd zelfs af en toe nageroepen. ’Oplichters’, dat soort termen.”

Behalve in Wognum werken er nog zo’n 1200 mensen in onder andere Rotterdam, Arnhem, Nijmegen en Eefde. Het call centre van DSB in Enschede is eind deze zomer al gesloten.

David (23) die anoniem wil blijven om zijn loopbaan niet te beschadigen, werkte van 2007 tot afgelopen najaar in een van de call centres. Hij begon er vlak nadat de bank in opspraak was geraakt vanwege de zogenaamde woekerpolissen, die bovenop leningen werden afgesloten. Mensen bleven zitten met schulden die hoger waren dan ze hadden verwacht. De extra opbrengsten gingen naar de bank.

„Ons werd toen wel gezegd dat we rustiger aan moesten doen met klanten”, herinnert David zich. Zijn werk bestond eruit mensen te bellen. „Je had ’warme’ bestanden, mensen die al hadden aangegeven interesse te hebben in een lening en ’koude bestanden’ mensen die je zo gewoon moest opbellen. Steeds vaker moesten we die laatste groep bellen.” Als een klant eenmaal geïnteresseerd was, werd hij doorverwezen naar een afspraak met een adviseur.

Nog steeds was de opdracht om bij elke lening vanaf 15.000 euro ook een polis af te sluiten. „Ik weet niet of dat nou woekerpolissen waren. Ik kreeg wel af en toe mensen aan de telefoon met twee polissen. Die mensen waren in ieder geval oververzekerd.” Er waren toen ook nog klanten die veel te hoge lasten kregen door een lening of hypotheek bij DSB.

Het werk ging hem tegenstaan, ook omdat mensen steeds vaker boos reageerden als hij ze thuis belden. „Dan waren de bestanden niet helemaal op orde en dan kregen die mensen wel vier telefoontjes in een week. Dat was vervelend.”

David volgt de berichtgeving met gemengde gevoelens. Hij weet dat andere banken, die vorig jaar wel steun kregen van Wouter Bos, net zo werkten. DSB wordt onevenredig hard aangepakt, vindt ook David. „Ik vind dat de consument ook verantwoordelijkheid heeft. Mensen zetten een handtekening onder een contract zonder te lezen. Later zien ze dan dingen staan die ze eigenlijk niet hadden gewild. Dat moet je natuurlijk ook niet doen.”

De student kijkt al met al terug op een paar leuke jaren. Vooral toen Scheringa de grote banken aftroefde met zijn spaarrekeningen met hoge rentes, draaide de bank als een tierelier. Scheringa was de held van de kleine man, dat straalde af tot in de bijkantoren. „De sfeer was goed, het verdiende uitstekend en het contact met Wognum was altijd leuk.”

De grootste bulk van de ontslagen valt in Wognum. De moeders en vaders die hun baby’s en peuters op de bedrijfscrèche van de DSB hadden hebben de leidsters daar woensdag gedag gezegd. Het UWV Werkbedrijf in Hoorn heeft het draaiboek al klaarliggen. „Bij een calamiteit als deze, een faillissement van een groot bedrijf als DSB, zitten we met een heel team klaar”, zegt woordvoerder Marjan de Groot. „De situatie is voor elke werknemer natuurlijk anders; het is belangrijk om maatwerk te leveren.”

Tot nu toe hebben zich nog geen mensen gemeld bij het UWV Werkbedrijf. Het kan gaan om 2000 mensen die in één keer werkloos worden. „We hebben nauw overleg met de curatoren. Het kan zijn dat er voor het afwikkelen van bepaalde werkzaamheden nog een deel van de mensen aan het werk blijft. Dat kunnen we nu nog niet overzien.”

De eerste stap is het informeren van het personeel, zegt De Groot. „Mensen zitten met allemaal vragen: wat zijn mijn rechten en plichten, is er ander werk, krijg ik een uitkering, hoe hoog wordt die, wanneer gaat die in en wanneer wordt mijn geld gestort.”

En dan willen mensen natuurlijk weer zo snel mogelijk aan het werk. Dat zal nog niet zo gemakkelijk zijn. „Mensen zijn daar nu nog nauwelijks mee bezig. Ze voelen zich heel erg verbonden met het bedrijf, en met de regio. Ze zijn er kapot van.”

Het vinden van werk voor 2000 mensen in West-Friesland, een nog veelal boerenstreek in de kop van Noord-Holland, zal nog niet gemakkelijk zijn, weet De Groot: „Het klinkt heel sneu, en ik zou mensen ook niet willen demotiveren. Maar dit is een moeilijke regio. Zeker voor bankpersoneel zal het lastig worden.”

Er wordt géén apart mobiliteitscentrum in Wognum ingericht. „Dat vinden we nu veel te emotioneel. Mensen zijn op dit moment echt in shock. Om dan op hun oude werkplek een mobiliteitscentrum in te richten, dat zouden we nu niet willen. Iedereen kan zich gewoon melden bij een van de zeven vestigingen die we dit deel van Noord-Holland hebben. Daar zitten een heleboel mensen klaar om hen verder te helpen.”

Werknemers van DSB kunnen het nu nog nauwelijks geloven, maar zullen de komende dagen toch beseffen dat ze niet meer onder de vleugels van hun bank in Wognum zitten. „Het is heel erg, maar mensen moeten toch af van het DSB-gevoel.”

ICT’er Martens zal zeker moeten uitwijken naar Amsterdam, waar hij al gesprekken heeft gevoerd. „Dat weten ze bij DSB. Maar tot er meer duidelijkheid is, heb ik nog geen stappen genomen.”

Martens staat ook niet te trappelen om dagelijks de veertig kilometer op en neer naar Amsterdam te rijden. Nu woont hij op tien minuten fietsafstand van zijn werk en haalt hij tenminste een dag per week zijn jongste van zeven van school. „Zeker is nu al dat de file naar Amsterdam, die toch al notoire is, weer langer gaat worden.” De herfstvakantie volgende week had hij toch al vrij genomen. „Ik ga eerst eens alles op me laten inwerken.’

Volgens vakbondsbestuurder Joop Hofland van de Unie, die de DSB’ers bijstaat, zijn de medewerkers bepaald geen zakkenvullers. „Het merendeel heeft MBO-niveau of iets hoger. Ze verdienen zo’n 25.000 euro per jaar. Bij de grote zakenbanken als ABN-Amro is dat echt al gauw het dubbele.” Hofland heeft veel verdrietige medewerkers gesproken.

Ook de vakbondsman vindt dat de bank te hard is aangepakt. „Ik weet bijna zeker dat als Bos zijn onderzoeken heeft afgerond, de problemen kleiner zijn dan nu wordt gesuggereerd. Woekerpolissen zijn van vóór 2006. Sindsdien staat DSB onder toezicht van De Nederlandsche Bank. Het is de eerste bank die schoon schip heeft gemaakt. Bovendien heeft de directie van de bank zich verontschuldigd tegenover de gedupeerden.” Hofland ontkent niet dat er problemen zijn bij de bank, maar die zijn niet in de afgelopen twee weken ineens veel erger geworden. „Ik heb er een nare smaak aan over gehouden hoe dit is gelopen.”

Vera Houwer van de afdeling relatiebeheer, die deze week met vele collega’s naar de rechtbank in Amsterdam ging om haar baas Scheringa steun te betuigen, vindt de situatie nog steeds ’onwerkelijk’.

Houwer heeft altijd met veel plezier bij de bank gewerkt en kan zich niet voorstellen dat ze op zoek moet naar een nieuwe baan.

„Ik houd van de DSB-cultuur. Die is openhartig en er wordt altijd naar je geluisterd. Als werknemers kregen wij veel kansen. Er waren doorgroeimogelijkheden.” Houwer merkt op dat de klachten van klanten die de afgelopen weken binnenkwamen vooral gebaseerd waren op een onderbuikgevoel. Daar hebben de media volgens haar een grote rol in gespeeld. „Het is allemaal zo snel gegaan.”

Met medewerking van Janne Chaudron