Leegloop treft onderkant vmbo hard

In vijf jaar is het laagste vmbo-niveau een derde van zijn leerlingen kwijtgeraakt. Het onderwijs aan de achterblijvers komt zo in de knel.

De laagste leerweg in het vmbo verliest in snel tempo leerlingen. Steeds meer leerlingen halen hogere schoolsoorten. Daardoor lukt het vmbo-scholen niet altijd om leerlingen die op het laagste niveau aangewezen zijn de opleiding te bieden die het best bij hen past.

Het hele vmbo krimpt. In de derde klas van het voorgezet onderwijs, als leerlingen definitief over de schoolsoorten verdeeld zijn, is nu 56 procent vmbo’er; de rest gaat naar havo of vwo. Vijf jaar geleden ging nog 61 procent naar het vmbo.

Deze krimp treft vooral het laagste vmbo-niveau voor, de basisberoepsgerichte leerweg hard. In vijf jaar tijd daalde het leerlingenaantal op dit vmbo-basisniveau met een derde, blijkt uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek.

Op zich is het goed nieuws dat meer leerlingen naar een hoger schoolniveau gaan, zeggen vmbodirecteuren. Maar het vmbo-basis komt daardoor in de knel, vooral in de bovenbouw. Leerlingen zijn daar verdeeld over meerdere sectoren en afdelingen, waardoor de klassen al gauw klein worden. Tegelijkertijd is het onderwijs er op de praktijk gericht. Maar praktijklokalen zijn duur en met slechts een handjevol leerlingen is dat voor scholen moeilijk op te brengen.

„Voor vijf leerlingen die metselaar willen worden, kun je geen volledige metselopleiding in stand houden”, zegt voorzitter Jan van Nierop van de Stichting Platforms Vmbo, een landelijke club van vmbo-scholen. Op zijn eigen school, het DaCapo College in Sittard, kan hij de afdeling elektrotechniek slechts openhouden door klas 3 en 4 samen te voegen en de groepen voor de algemeen vormende vakken groter (en dus goedkoper) te maken. Andere scholen creëren grotere klassen door hun opleidingen te verbreden.

„Ouders zetten alles op alles om te voorkomen dat hun kinderen naar de lagere vmbo-leerwegen moeten; die hebben een slechte naam”, zo verklaart Van Nierop het leerlingenverlies van het vmbo-basis. Ook al omdat er op het laagste niveau relatief veel leerlingen met gedrags- of leerproblemen achterblijven, dreigt vmbo-basis een nog negatiever stigma te krijgen. „Terwijl dat voor veel jongeren nog steeds de geschiktste opleiding is.”