Aanpak schulden 'frustrerend'

Hulp aan mensen met schulden kost de samenleving jaarlijks 100 miljoen. De privacywaakhond frustreert de aanpak van dit probleem. Den Haag moet ingrijpen, vinden schuldhulpverleners.

Het College Bescherming Persoonsgegevens frustreert een effectieve aanpak van het schuldenprobleem. De politiek moet het college daarom terugfluiten, vindt Ger Jaarsma, voorzitter van de Nederlandse vereniging van volkskrediet (NVVK).

Hij begrijpt er niets van. „Acht jaar terug meldden zich 20.000 mensen met schulden bij ons, dit jaar zal dat uitkomen op 55.000 à 60.000. De maatschappelijke rekening is ruim honderd miljoen euro. Daar moet je toch tegen optreden”, vindt Jaarsma, voorzitter van de belangenverenging van gemeentelijke kredietbanken, instellingen en bedrijven die mensen met schulden helpen.

De NVVK heeft al vijf jaar een plan voor een landelijk informatiesysteem (Lis). De club werkt samen met zeven andere organisaties, onder meer banken, financieringsmaatschappijen, gemeenten, Leger des Heils, woningcorporaties en energiebedrijven. Wie zijn rekeningen niet op tijd betaalt, wordt in het Lis opgenomen. Doel is het voorkomen van problematische schulden.

Het is een kwestie van duwen en trekken, omdat de ontwikkeling van het systeem op weerstand stuit van het College Bescherming Persoonsgegevens (CBP). Tot twee keer toe zei dat nee tegen de plannen. „Daarmee is het praktisch onmogelijk om met de ontwikkeling van het systeem te beginnen”, zegt Jaarsma.

De privacybewaker heeft namelijk fundamentele bezwaren. Zo noemt het CBP het systeem ’stigmatiserend van karakter’ en vreest het bijvoorbeeld vervuiling van de bestanden. Daarnaast, zo blijkt uit een brief die het college vorige maand verstuurde, zijn de criteria te vrijblijvend en te ruim.

Jaarsma: „Het CBP strijdt tegen windmolens. Half Nederland twittert, heeft een pagina op Hyves of vertrouwt op andere manier zijn hele hebben en houden toe aan internet. Via de Bonuskaart weet Albert Heijn precies wie Pampers koopt en dus kleine kinderen heeft. En wij zouden dan geen groot maatschappelijk probleem mogen oplossen?”

De kritiek dat schuldenaars te snel in de bestanden terechtkomen, vindt de NVVK-voorzitter onzin. Eenmaal in Lis opgenomen, vreest het CBP, sta je te boek als iemand met een bijna problematische schuld. Het gevolg is dat bijvoorbeeld de bank je liever weigert of alleen onder strenge voorwaarden accepteert.

Jaarsma: „Je belandt niet in Lis omdat je een keertje een rekening hebt laten liggen. Maar pas nadat je bijvoorbeeld twee keer je huur niet hebt voldaan en de huurschuld boven de 750 euro is. Of twee maanden lang je energierekening niet hebt betaald en de schuld hoger is dan 250 euro. Juist dit soort informatie is nodig om te voorkomen dat mensen schulden gaan stapelen. Daardoor ontstaan immers de grootste problemen.”

De voorzitter denkt dat de impact op de privacy nog relatief bescheiden is met andere maatregelen die de politiek wil doorvoeren, bijvoorbeeld voor de jeugdzorg. Jaarsma vindt daarom dat Den Haag in actie moet komen om het CBP terug te fluiten. „De politiek heeft een zelfstandig bestuursorgaan in het leven geroepen dat de aanpak van diezelfde politiek frustreert. Alle grote partijen in de Kamer, de complete coalitie, heeft er bij ons op aangedrongen om dit grote maatschappelijke probleem aan te pakken. In schuldhulpverlening gaat bovendien jaarlijks honderd miljoen euro om, een rekening waarvoor de samenleving opdraait. Daar werken we nu dus aan.”

Dat geldt ook voor de banken en kredietverstrekkers, onderstreept Jaarsma. „Lis is voor banken en financieringsmaatschappijen belangrijk omdat de AFM hen houdt aan hun zorgplicht. Zij kunnen met zo’n systeem daar een goede invulling aan geven.”