Natuurlijk kan theologie nieuws zijn

We hadden hier ooit een collega die iedere dag begon met dezelfde grap. Op het redactiesysteem dat we toen hadden, moest je inloggen met ‘IB’ (ik ben) gevolgd door je naam. Die collega tikte altijd ’IB GOD’, waarop het systeem antwoordde: NIET BESTAANDE GEBRUIKER. ‘Zie je wel!’, riep die collega dan.

De ‘niet bestaande gebruiker’ kan de pennen nog altijd in beweging krijgen, tot aan de voorpagina toe. ‘Openingszin Bijbel klopt niet’, kopten we deze week. Aanleiding was de intreerede die hoogleraar Ellen van Wolde de volgende dag zou uitspreken aan de Radboud Universiteit Nijmegen. Van Wolde stelde dat in de eerste zin van Genesis het woord ‘scheppen’ niet op zijn plaats is; er zou ‘scheiden’ moeten staan.

Het regende lezersreacties die dag. Velen wezen erop dat deze interpretatie niet nieuw was. Theoloog Oepke Noordmans had zeventig jaar geleden al hetzelfde beweerd. En dat het Hebreeuwse woord ‘bara’ zowel ‘scheppen’ als ‘scheiden’ kan betekenen, is bekend. Geen nieuws dus. En waarom Trouw ermee uitpakte, en dan nog zo groot op de voorpagina, was die lezers een raadsel.

In de krant van de dag erna, in de ’follow-up’ zoals dat hier heet, kwam bijbelvertaler Pieter Oussoren aan het woord. En die vond de interpretatie van Van Wolde wel degelijk nieuws. Omdat, zei Oussoren, Van Wolde zich hiermee mengt in het debat tussen creationisten en darwinisten. De creationisten stellen immers dat de wereld om ons heen zich niet laat verklaren met evolutie alleen; er moet een schepping aan voorafgegaan zijn.

Door te stellen dat er in Genesis geen sprake is van een schepping uit het niets, maar van scheiden, trekt Van Wolde het debat tussen creationisten en darwinisten in de theologie. En dat is nieuw, aldus Ourssen die, kijkend naar die voorpagina, blij verrast riep: „Theologie kan dus nieuws zijn.”

Zeker. Er is ruimte voor theologisch debat, in de bijlage Letter & Geest, op de pagina’s Religie & Filosofie, én op de voorpagina. En niet alleen voor de christelijke theologie; we maken ook ruimte voor debat onder islamitische theologen, hoe moeilijk toegankelijk dat ook is. Er wordt veel geschreven over de islam als maatschappelijk fenomeen, of als maatschappelijk probleem, maar bijzonder weinig over onderzoek naar de inhoud van die godsdienst. Trouw is in deze graag een uitzondering.

Theologie kan nieuws zijn, zoals natuurkunde of biologie nieuws kan zijn. Het zal Sijbolt Noorda deugd doen. De voorzitter van de vereniging van universiteiten (VSNU) opende in 2008 het academisch jaar met een rede aan de Protestantse Theologische Universiteit. Noorda riep de theologen op zich niet op te sluiten in hun eigen instelling maar de samenwerking te zoeken met andere (sociaal)wetenschappelijke disciplines. De theologie moest zich weer in het centrum van de wetenschappen plaatsen. Omdat, volgens Noorda, het de theologie in het bloed zit te vragen naar oorsprong, zingeving en samenhang. En dat kan bijdragen aan het wetenschappelijk bedrijf en aan het maatschappelijk debat.

We hebben daarvan de afgelopen weken nog een veelbesproken voorbeeld gehad: het interview met Lans Bovenberg over zijn onderzoek op het grensvlak van theologie en economie. Dat zijn fascinerende discussies. Je hoeft niet eens kerkelijk of gelovig te zijn om erdoor gegrepen te worden. En tegen deze achtergrond is het helemaal zo gek niet, dat ‘In den beginne...’ de voorpagina haalt.