Waarom moet worden Radio 4 populairder

Twee filosofen, Sebastien Valkenberg en Ger Groot, schrijven op deze plaats om beurten een wekelijkse polemische column.

De klassieke-radiozender Radio 4 zal binnenkort een flinke restyling ondergaan. Het ochtendprogramma tot negen uur zal een goed verteerbare mix worden van klassiek-light, nieuwsitems en interviewtjes, gebracht door een presentatrice uit de sportverslaggeving. Daarmee moet een nieuw publiek worden aangesproken en gaan hopelijk de luistercijfers omhoog.

Ik ben daar een warm voorstander van. Niet omdat ik graag een radiozender opzet met het lichtgewicht van een anorectisch fotomodel, maar omdat Hilversum mij op deze manier verlost van mijn laatste bindingen. Ook naar deze zender zal ik binnenkort niet meer hoeven luisteren.

De televisie ging Radio 4 daarin al lang geleden voor, en dat scheelt me op jaarbasis honderen uren quality time op prime time.

Daar kwam ik pas bij toeval achter. Soms brengt de televisie nog altijd iets wat het bekijken waard is – en werkelijk: een hekel aan het medium heb ik allerminst. Maar bij zo’n zeldzame gelegenheid verscheen er onlangs op het beeldscherm niets dan ruis. Anderhalf jaar eerder had ook bij ons de digitalisering toegeslagen; de handleiding van de bijbehorende modem had ik nooit gelezen. Toen ik eindelijk beeld kreeg, was het programma al voorbij.

Vreemd was het niet dat apparaten het niet doen wanneer je je over hun werking niet danig informeert. Opmerkelijk was eerder dat ik daar al die tijd niets van gemerkt had. Met andere woorden: al minstens anderhalf jaar had ik de televisie niet aangezet – en was intussen toch rustig blijven doorleven alsof er niets aan de hand was.

Die modemhandleiding besloot ik dan ook maar verder te vergeten. Wat ik anderhalf jaar niet had gemist zou ook in de toekomst waarschijnlijk nauwelijks iets onontkoombaars opleveren. In plaats daarvan hadden de media me het geluk gebracht uitgebreid te kunnen koken, onbekommerd te kunnen natafelen, en in noodgevallen eventueel de stapels dvd’s aan te spreken die al zo lang wachten op bekijks.

Wat op de televisie begon, krijgt nu ook op de radio zijn beslag. De laatste Nederlandse zender waarnaar ik nog met regelmaat luister, naast de actualiteitsprogramma’s op de nieuws- en (helaas) sportzender, geeft mij mijn congé. Al was het maar door daarop díe geluiden te laten horen waarvoor ik dat andere net toch al had, en als opvulling waarschijnlijk muziek in te programmeren die in mediakringen voor klassiek doorgaat. Waarschijnlijk Beatle-hits voor strijkkwartet en de Bee Gees-disco voor castraten: het soort muziek dat commerciële zenders nu al opvoeren als de opgeleukte evenknieën van Bach, Mozart en Strawinski.

De paranoïcus in mij denkt dat er achter deze restyling een diabolisch plan schuilgaat. Jarenlang zijn de media diverser en daardoor duurder geworden. Doelgroepen, leeftijden, interesses: alles kreeg zijn eigen zenders. Nu is Hilversum aan een omgekeerde beweging begonnen. Alles wordt weer min of meer hetzelfde, met als onvermijdelijke conclusie dat Nederland het binnenkort net zo goed met één zender af kan. Praatje, plaatje, babbeltje, filetje. Eén pot nat voor de grote middendoelgroep waaruit Hilversum graag de hele Nederlandse bevolking zag bestaan.

Intussen zijn links en rechts dan allang mensen weggelopen. Dat zal Hilversum niet storen. Wanneer Radio 4 zijn trouwe luisteraars is kwijtgeraakt en er (voorspelbaar) nauwelijks nieuwe voor in de plaats heeft gekregen, is dat een reden temeer om de zender aan de wilgen te hangen. Er luistert toch bijna niemand meer naar.

Niet dat de klassieke-muziekliefhebber zijn oren voortaan naar de Hilversumse verkleinwoordjes-programmering zal laten hangen. Alleen heeft hij dan allang zijn heil gezocht bij de muziek van zijn eigen keuze en zijn eigen media: cd, dvd, iPod of harde schijf – al naar gelang zijn leeftijd. De radio laat hij voortaan uit – en hij weet zich vrij.