Ashton krijgt de lachers op haar hand

De nieuwe EU-buitenlandchef doorstond gisteren met glans haar eerste overhoring in het parlement. Ashton lichtte ook een tipje op van haar plannen met EU-ambassades.

Op een groot beeldscherm in de plenaire zaal van het Europees Parlement in Brussel tikken de secondes van ieders maximale spreektijd weg. Catherine Ashton, twee weken geleden door de regeringsleiders naar voren geschoven als de nieuwe EU-buitenlandchef, bleef bij haar antwoorden aan het parlement steeds keurig binnen de tijd.

Ashton (53) is dinsdag in haar nieuwe functie begonnen en zat een dag later in het parlement. „Dat waarderen we zeer”, zei de Spaanse europarlementariër José Salafranca. Ashton kreeg gedurende twee uur een spervuur aan vragen te verwerken.

Iran, China, het Midden-Oosten, Brazilië, Rusland, Colombia en Honduras passeerden de revue. Maar slechts een enkele maal moest Ashton, tot dinsdag nog eurocommissaris van handel, bekennen te weinig van een onderwerp te weten om te kunnen antwoorden. Dat laatste zei ze dan weer op zo’n ontwapenende en gedecideerde manier, dat niemand er kwaad om kon worden.

Met een aantal gevatte opmerkingen kreeg de Britse bovendien een aantal maal de zaal aan het lachen. Ze pakte zo ook de kritische parlementariërs in. Ze mag blijven, straalde de algehele sfeer uit.

Maar wat wil ze met het Europese buitenlandbeleid? „Het heeft mijn voorkeur dat de Dienst voor Buitenlands Beleid onafhankelijk is van de Europese Commissie”, zei Ashton. Ook over hoe de nieuw op te zetten Dienst (waar zo’n 5000 mensen gaan werken) bemand moet worden, was ze duidelijk. „Ik wil de beste mensen, waar ze ook vandaan komen.”

Daarmee gaf ze aan niet aan de hand van personeelslijsten in van tevoren vastgestelde verhoudingen ambtenaren en diplomaten van bestaande Europese diensten te gaan overnemen. En evenmin dat ze een quotum voor elke lidstaat nastreeft.

„Vertellen jullie me maar in welke landen we een succesvol buitenlands beleid voeren. Als we analyseren waar sterke EU-delegaties zitten, kunnen we daarop verder bouwen.”

De Nederlandse europarlementariër Ria Oomen stelde een vraag over Ashtons Britse nationaliteit. Het Verenigd Koninkrijk heeft het Handvest van de Grondrechten van de Europese Unie niet erkend. „Hoe hard kunt u straks dat Handvest verdedigen?” Ashton: „Ik heb een nationale achtergrond en daar ben ik erg trots op. Maar als Hoge Vertegenwoordiger zal ik een Europese blik hebben.” Ze wees er ook in andere antwoorden op dat ze de mensenrechten zwaar zal laten meetellen.

De vergadering was een ’informele gedachtenwisseling’. In januari krijgt Ashton, die vanaf dinsdag de eerste vicevoorzitter is geworden van zowel de huidige als de aankomende Europese Commissie, haar echte examen. Net als de andere kandidaten voor de nieuwe Europese Commissie. Pas als het europarlement de commissie in zijn geheel goedkeurt, kan die aan de slag.