Ontruimen kraakpand kan niet zomaar

Huisrecht is een fundamenteel recht, ook voor krakers, zo bepaalde de Hoge Raad gisteren. Het OM mag kraakpanden dus niet zonder wettelijke grondslag ontruimen.

Mag de politie een kraakpand blijvend ontruimen? Nee, zei de rechtbank in Leeuwarden vorig jaar. Ja, zei het Amsterdamse hof dit jaar. De Hoge Raad gaf gisteren Leeuwarden gelijk en oordeelde dat het ontruimen van een kraakpand op strafrechtelijke gronden niet zomaar kan. Het is de eerste keer dat een dergelijke zaak aan de Hoge Raad is voorgelegd.

Aanleiding voor de uitspraak is een zaak rond een Gronings kraakpand, de ’Frans Maas loodsen’ in de Duinkerkenstraat. De loodsen, eigendom van een transportbedrijf, zijn juli vorig jaar gekraakt. De gemeente wil het pand laten ontruimen en wint aanvankelijk het kort geding: er mag worden ontruimd. De krakers gaan in hoger beroep en winnen dat bij de rechtbank in Leeuwarden. Die oordeelt op 25 november 2008 dat de krakers zich kunnen beroepen op het huisrecht en niet zomaar uit het pand gezet kunnen worden.

De zaak is intussen principiëler geworden dan dat ene pand in Groningen. In Amsterdam wordt anders geoordeeld over een vergelijkbare zaak: in maart 2009 oordeelt de rechtbank daar dat de politie wél bevoegdheid tot ontruiming heeft. Om het verschil van mening tussen de hoven te beslechten wordt de zaak voorgelegd aan de Hoge Raad. Gisteren ondersteunde deze de uitspraak van Leeuwarden: kraakpanden mogen niet zonder wettelijke grondslag ontruimd worden.

Advocaat van de Groningse krakers, Marcel Schuckink Kool is uitermate tevreden over het oordeel van de Hoge Raad. „Ik heb dit al die tijd al gezegd. Het is een waanzinnig terechte uitspraak.”

Het oordeel van de Hoge Raad betekent overigens niet dat ontruimen van een kraakpand niet meer mogelijk is. Dat kan nog steeds volgens het civiel recht (door de eigenaar, als hij zelf andere plannen heeft met het pand), of op last van de burgemeester, als er sprake is van verstoring van de openbare orde.

Voor de krakers van het bewuste pand in Groningen heeft het niet veel zin meer. De loods is al eerder, om civielrechtelijke redenen, ontruimd. „Maar reken maar dat die de uitspraak hebben gevolgd, en er heel tevreden over zijn”, zegt hun advocaat. „Bovendien lijkt het me niet meer dan redelijk dat zij een schadevergoeding krijgen.”

De nieuwe wet, die bij de Tweede Kamer ligt, is met deze uitspraak niet van de baan. Maar zolang die er nog niet is, zal deze uitspraak bepalend zijn. Voor aanstaande dinsdag was een serie ontruimingen in Amsterdam gepland. De verwachting is dat deze niet door zullen gaan.