Poetin verdedigt Stalin bij herdenking WO II

Voormalige vijanden en geallieerden herdachten gisteren in Polen het begin van de Tweede Wereldoorlog, zeventig jaar geleden.

De herdenking begon gisterochtend om kwart voor vijf lokale tijd op het schiereilandje Westerplatte, in de buurt van Gdansk. Daar begon het Duitse leger op 1 september 1939 zijn invasie van Polen.

182 Poolse militairen hielden hier een week stand, ondanks het feit dat ze omsingeld waren door duizenden Duitsers. Ze moesten zich uiteindelijk overgeven door een gebrek aan munitie en voedsel.

De herdenking werd bijgewoond door twintig Europese leiders, onder wie de Russische premier Vladimir Poetin en de Duitse bondskanselier Angela Merkel.

Merkel verklaarde dat Duitsland in Westerplatte ’het meest tragische hoofdstuk van de Europese geschiedenis’ opende. „Ik buig voor de slachtoffers”, zei zij. „Ik herdenk de zes miljoen Joden en alle anderen die in Duitse concentratie- en vernietigingskampen een gruwelijke dood zijn gestorven. Ik herdenk de vele miljoenen mensen die hun leven in de strijd en het verzet tegen Duitsland hebben gelaten.”

Merkel bracht ook de etnische Duitsers die na de oorlog Polen werden uitgezet onder de aandacht. „Duitsland viel Polen aan, Duitsland begon de Tweede Wereldoorlog. Maar de uitzetting van ten minste twaalf miljoen Duitsers uit voormalige Duitse gebieden en het hedendaagse Polen is onrechtvaardig. Dit moet ook worden erkend.”

De aanloop naar de herdenking stond geheel in het teken van een andere gevoelige kwestie: de rol van de Sovjet-Unie bij het uitbreken van de oorlog. Doordat Stalin in augustus 1939 een niet-aanvalsverdrag sloot met het nazi-Duitsland van Adolf Hitler, wist de laatste zijn handen vrij om na Polen ook zijn troepen West-Europa in te sturen.

Poetin verdedigde in zijn toespraak opnieuw dat akkoord, door erop te wijzen dat ook andere landen met Hitler verdragen hadden gesloten, met name in 1938 over Tsjechoslowakije.

„Er is een enorm aantal fouten gemaakt door alle partijen. Het pact was de laatste in een serie documenten die in moreel opzicht allemaal onacceptabel waren”, aldus Poetin.

Eerder veroordeelde de Russische premier het Hitler-Stalin pact in een Poolse krant in een opiniestuk, maar toen zei hij erbij dat Stalin geen keus had. En hij repte niet een keer over de invasie van Polen door het Rode leger ruim twee weken na de Duitse inval. De Russische aanval op Polen was het resultaat van een geheim protocol waarin Stalin allerlei gebieden opeiste.

De Poolse president Lech Kaczynski verwoordde de blijvende frustratie in Polen hierover door alle soldaten te prijzen „die in de Tweede Wereldoorlog vochten tegen het Duitse nationaal-socialisme én het bolsjevistische totalitarisme”.

De Poolse premier Donald Tusk waarschuwde dat „machthebbers die de geschiedenis vergeten of vervalsen, opnieuw ongeluk zullen brengen, net als toen”.

Tusk sprak met Poetin wel af om een commissie van historici te laten kijken naar de moordpartij bij Katyn in 1940. Daar werden 20.000 Poolse militairen gedood door Russen, iets dat de Sovjet-Unie pas in 1990 toegaf.