'Het is een aanslag op de Nederlandse ziel'

Een greep uit de commentaren in de Nederlandse kranten over de aanslag.

Koningin Beatrix toonde zich gistermiddag in een televisietoespraak erg aangeslagen. De diepe zucht aan het begin van haar verbouwereerde woorden kwam uit haar tenen. Ze leed zichtbaar onder het grote verdriet dat op háár feestdag is aangericht.

Vooral in tijden van rampspoed en onheil is de bindende kracht van ons koningshuis enorm. Dat gold in de Tweede Wereldoorlog, na de watersnoodramp van 1953 en meer recentelijk na de vuurwerkramp in Enschede en de brand in Volendam. De koningin - of het nu Wilhelmina, Juliana of Beatrix is - raakt de rouwende Nederlander in het hart.

Dat nu onze Koningin, hét bindmiddel van onze samenleving, zelf het doelwit van een aanslag is geworden, stemt tot diepe droefenis. In die zin is de aanslag van gisteren op de Koninklijke stoet een aanslag op ons allen. Het is een aanslag op de Nederlandse ziel.

Onbegrijpelijk dat er nog mensen in Amsterdam waren die zin hadden in het museumpleinconcert op de dag dat de vlaggen halfstok werden gehangen. Gelukkig waren er nog artiesten die wel het juiste gevoel toonden voor de omstandigheden. Nederland vraagt zich inmiddels af of Koninginnedag na deze gruweldaad zijn onschuld voorgoed verloren heeft. Het moment dat de open en uniek ontmoeting van volk en vorstin alleen kan plaatsvinden achter de paleishekken, na controle van alle bezoekers, lijkt dichterbij dan ooit.

Het veroorzaakte leed is immens. Slechts weinig kan het leed van nabestaanden en gewonden verzachten. Toch doet het goed om te zien dat er van alle kanten medeleven is. Met name de zeer emotionele toespraak van de zwaar aangeslagen koningin Beatrix zal een teken van steun zijn voor allen die zijn getroffen.

De fundamentele kwestie is of Koninginnedag ooit nog wel gevierd zal kunnen worden op de wijze waaraan de Nederlanders gewend zijn geraakt. Juist in de ‘aaibaarheid’ van de koningin, de prinsen en de prinsessen op met name 30 april ligt de betekenis van onze monarchie als bindmiddel van de natie. Die verbondenheid tussen volk en Oranje komt onder druk te staan wanneer Koninginnedag vanwege een verscherpt veiligheidsregime wordt beroofd van zijn ongedwongen, spontane ontmoetingskarakter.

Het is ook daarom te hopen dat 30 april 2010 ondanks de dramatische gebeurtenissen van gisteren weer het ontspannen volksfeest kan zijn dat Nederland gewend was te vieren.

De plaatselijke overheid in Apeldoorn nam gisteren de juiste beslissing om de festiviteiten af te breken. De rest van het land volgde, maar meestal op afstand en vaak halfslachtig. Koninginnedag is voor velen kennelijk losgezongen van de monarchie. Het is een oranjefeest geworden dat reikt van carnaval via ‘Nederland’ naar pret en jezelf zijn, liefst in de zon.

Vlaggen halfstok in Apeldoorn doen feestvierders, die er speciaal voor naar de hoofdstad reizen, niet automatisch besluiten om ook van de voorgenomen pret af te zien. De feesten werden ’s avonds wel ‘ingekort’. Maar de eigenlijke Koninginnedag was toen, na een drama dat zes doden kostte, allang voorbij.