'Waterboard'-beulen hoeven niets te vrezen

Obama heeft controversiële ondervragingstechnieken als waterboarden in de ban gedaan. De CIA-agenten die de martelmethoden gebruikten, zullen echter vrijuit gaan.

De verdachte ligt op een licht hellend vlak, het gezicht naar boven. De ondervrager legt een natte doek over zijn gezicht en giet maximaal veertig seconden lang water over zijn gezicht. Hierdoor kan de verdachte nauwelijks meer ademhalen en krijgt hij het gevoel dat hij verdrinkt. Pas op: er is een mogelijkheid dat de verdachte braakt en vervolgens het braaksel opzuigt.

Dit is de beschrijving die een onlangs door Barack Obama vrijgegeven martelmemo geeft van waterboarding, één van de controversiële ondervragingstechnieken die de regering-Bush toepaste bij terreurverdachten. Obama heeft de ondervragingsmethode inmiddels verboden. De nieuwe Amerikaanse president is bezig af te rekenen met het ’donkere en pijnlijke hoofdstuk’ in de geschiedenis van zijn land, zoals hij de beperkte aandacht van zijn voorganger voor mensenrechten noemt. Eerder gelastte hij al de sluiting van de ’black sites’, de geheime CIA-gevangenissen waar terreurverdachten werden vastgehouden, en kondigde hij het einde van de gevangenis van Guantánamo Bay aan.

De CIA-agenten die de controversiële verhoren hebben uitgevoerd, hebben niets te vrezen. Donderdag zeiden Obama en minister van justitie Eric Holder dat de agenten zich niet voor hun harde methodes hoeven te verantwoorden. Vervolging van toegewijde CIA-agenten die te goede trouw de door Justitie goedgekeurde technieken toepasten, ’zou oneerlijk zijn’, zei Holder.

Daniël Gorivan van Amnesty International is het daar niet mee eens. „Met de vrijgegeven memo’s zeggen de VS eigenlijk ’we hebben misdaden begaan, maar we nemen geen verantwoordelijkheid’. Dat is teleurstellend.” Volgens hem is het goed dat de martelmemo’s van Bush, die Obama op last van de rechter moet vrijgeven, nu openbaar zijn. Toch moet er nog veel gebeuren voordat de VS een goede mensenrechtenreputatie krijgen. „Er moet een onderzoekscommissie komen die duidelijk maakt hoeveel mensen er in de geheime CIA-gevangenissen hebben gezeten en wat er met ze is gebeurd. Vervolgens moet iedereen die aan de martelingen heeft meegewerkt verantwoordelijk gehouden worden –ook de hoge mensen in de CIA en het Witte Huis.”

Michael Hayden, de CIA-baas onder Bush, is echter bang dat de vrijgegeven memo’s de binnenlandse veiligheid bedreigen. Bevriende inlichtingendiensten zullen volgens hem een stuk terughoudender zijn met het delen van gevoelige informatie met de CIA, omdat de vrijgegeven memo’s bewijzen dat die ’niets geheim kan houden’.