Gemeenten creëren hun eigen Bibob-procedures

De regels rond de integriteitstoets voor mensen die een vergunning of een subsidie willen van de gemeente, worden overal anders uitgelegd. Criminelen profiteren van de mazen in de wet.

Gemeenten hanteren hun eigen regels bij Bibob-toetsingen. Daardoor ontstaan enorme verschillen in de toepassing van de wet Bibob en de verstrekking van vergunningen en subsidies.

De vergunning of subsidie zou bij een aanvrager in de ene gemeente geweigerd kunnen worden en in de andere niet. Zo kunnen criminelen alsnog overheidssubsidie of vergunningen krijgen die ze gebruiken voor illegale activiteiten.

De wet Bibob (Bevordering integriteit beoordelingen door het openbaar bestuur) is ontworpen om de integriteit te toetsen van aanvragers van vergunningen, subsidies of deelnemers aan aanbestedingen. Als een ondernemer niet door de procedure komt, kan een gemeente de vergunning, subsidie of aanbesteding weigeren. Met dit zware instrument probeert de overheid juist te voorkomen dat overheidsgeld en vergunningen worden gebruikt voor criminele doeleinden.

Bij die toetsing moeten aanvragers officieel een uitgebreide vragenlijst invullen, waarna die gegevens door het landelijke Bureau Bibob worden gecheckt in openbare en gesloten bronnen als Belastingdienst, politie- en justitieregisters en informatie van de Criminele Inlichtingeneenheid.

Maar na navraag blijkt dat sommige gemeenten hun eigen vragenlijsten maken. Anderen gebruiken gewoon de vragenlijst die is verstrekt door het landelijke Bureau Bibob, dat onder het ministerie van justitie ressorteert, of door de Vereniging Nederlandse Gemeenten. Venlo en Zandvoort hanteren verkorte vragenlijsten. Zandvoort blijkt zelfs die vragenlijst zelf te hebben gemaakt.

Ook zijn er verschillen bij de soorten vergunningen waar Bibob-toetsing aan vooraf gaat. In sommige gemeenten worden bij aanvragen van bouwvergunningen wel een Bibob-toets uitgevoerd en in andere gemeenten weer niet.

Zo voert Amsterdam geen Bibob-procedure uit als een bedrijf een leidinggevende aan de vergunning toevoegt. Alleen de achtergrond van de eigenaar wordt onderzocht aan de hand van politie- en justitiegegevens. Bij een verlenging van een vergunning wordt in de hoofdstad ook een verkorte vragenlijst naar de aanvrager gestuurd, terwijl bij de eerste aanvraag de uitgebreide ‘officiële’ vragenlijst moet worden ingevuld.

Het gebrek aan menskracht en kennis blijken redenen te zijn waarom gemeenten hun eigen procedures hanteren. Ook willen gemeenten de goede ondernemers niet ontmoedigen zich daar te vestigen.