'Lees je kind verhaaltje voor en blijf zelf kalm'

Voor de kinderen van Gaza vormt de oorlog een nieuwe bron van trauma’s, vertelt psychiater Ijad Sarraj. „Hun jeugd gaat verloren.”

Dokter Ijad Sarraj is deze dagen de vraagbaak voor vele Palestijnen in Gaza die zich geen raad meer weten, en al helemaal niet hoe ze hun kinderen kunnen helpen. De psychiater, oprichter van het Centrum voor Geestelijke Gezondheid in Gaza, heeft op het ogenblik weinig te bieden, behalve de normale oefeningen die bij stress en trauma helpen.

Net werd hij nog gebeld door een radeloze moeder van vijf. Hij heeft haar aangeraden de kinderen geen moment alleen te laten, ze voor het slapen leuke kinderverhaaltjes voor te lezen, en het licht aan te laten. Maar vooral zelf haar kalmte te bewaren. „Een kind dat ziet dat zijn moeder en vader machteloos zijn en niet in staat hem te beschermen, voelt zich onwezenlijk.”

„Kinderen in Gaza lijden hoe dan ook geen normaal leven”, zegt hij. „Hun kind-zijn, hun jeugd gaat verloren temidden van het oorlogsgeweld, met de bombardementen, beschietingen en alle beelden van dode, opengereten lichamen, en hoofden en ledematen overal verspreid.”

Zelf heeft Sarraj de gevangenis meerdere malen van binnen gezien –hij is ook mishandeld– tijdens het bewind van Jasser Arafat omdat hij zich uitsprak tegen de mensenrechtenschendingen. Nog altijd is hij actief in de mensenrechtenbeweging.

Volgens Sarraj zullen de oorlogservaringen de kinderen ook later blijven achtervolgen. „Zelfs als door een wonder de vrede ineens zou uitbreken, dan nog is dat te laat voor de kinderen van Gaza.”

Het percentage kinderen dat aan ernstige psychologische stoornissen lijdt, is groot, en bij jongens ligt dat getal nog hoger dan bij meisjes. In de leeftijd van zes tot elf toont 56 procent van de jongetjes stoornissen als enorme angsten en depressie, bij de meisjes is dat 47 procent. Bij twaalf- tot zestienjarigen is dat respectievelijk 36 en 35 procent. Dertig procent van de kinderen onder de tien plast in bed, heeft nachtmerries, bijt nagels, is naar binnen gekeerd of heeft last van onverklaarbare pijnen. En dat zijn cijfers van vóór de oorlog.

„Een kind dat blootgesteld wordt aan zoveel geweld, dood en vernietiging, wordt zelf gewelddadig”, zegt Sarraj, „en heeft vrijwel altijd ook concentratie- en leerproblemen.” Door de langdurige blokkades lijdt zo’n 15 procent van de kinderen aan ondervoeding, hetgeen weer van invloed is op hun intellectuele capaciteiten.

Het geweld en de onderdrukking tasten ook de creativiteit aan en leiden er vaak toe dat kinderen –en zij niet alleen– hun heil zoeken in extreem gedrag. Onderzoek wijst uit dat 36 procent van de jongens en 17 procent van de meisjes tussen de acht en twaalf willen sterven in aanvallen op het bezettingsleger.

„De oorlog is voor iedereen angstaanjagend. Ook ik word gespannen wakker en blijf thuis, omdat het buiten te gevaarlijk is. Ik vrees dat Israël op dit moment de mogelijkheden tot vrede aan het vernietigen is.”

Hij heeft nog wel contact met zijn collega’s en vrienden in Israël. „Ook zij vertellen me dat Israël ernstige misdaden tegen de menselijkheid pleegt, ook zij willen een einde aan deze oorlog. Laat de wereld alsjeblieft zo snel mogelijk ingrijpen!”