Werkgroep wil burgers inzetten tegen kerksloop

Burgers zijn het nieuwe wapen tegen sloop van kerken. Dat is het voorstel van de Task Force Toekomst Kerkgebouwen.

Schakel burgers in om sloop van kerken te voorkomen, bepleit de taakgroep die daarmee het Jaar van het religieus erfgoed afsluit. Ze presenteert een tienpuntenplan, waarin de – ook niet-godsdienstige – betekenis van kerkgebouwen een belangrijke rol speelt.

Burgers zouden zich ’zeer betrokken’ voelen bij beeldbepalende gebouwen in hun leefomgeving, die als visitekaartjes voor dorp of wijk fungeren.

Het inschakelen van burgers – ook de buitenkerkelijke – is geen nieuw idee. In Duitsland staat bijna de helft van de 21.000 protestantse kerken alleen al op de nominatie afgestoten te worden, en dus vaak gesloopt. Daar beschouwen de kerkbesturen het in stand houden ervan als een niet te dragen last – de inkomsten en het kerkbezoek lopen er net als in Nederland flink terug. Maar een Duitse stichting tot behoud van kerkelijke monumenten ontwaarde in 2007 een veranderende houding tegenover kerkgebouwen; niet alleen kerkleden, maar ook andere dorps- en stadsbewoners ontlenen iets van hun identiteit aan het gebouw. Volgens de stichting dragen nu gelovigen, onkerkelijken én overheidsinstellingen geld bij voor ’hun kerk in de buurt’.

Dat voorbeeld volgt de Task Force in Nederland. Die meldt dat „waar burgers actief bij de gebouwen betrokken worden, nieuwe mogelijkheden en nieuw elan blijken te ontstaan om deze gebouwen in stand te houden. Helaas worden burgers nog vaak door de kerkleiding en gemeentebesturen buiten de besluitvorming over de toekomst van kerkgebouwen gehouden. Hierdoor worden besluiten tot sloop genomen terwijl er voldoende lokaal draagvlak is voor het zoeken naar gezamenlijke oplossingen”.

Om die te vinden, wil de Task Force dat de gemeentelijke overheid betrokkenen om de tafel zet. De gebruikelijke ’centrale selecties’, gemaakt op grond van de gebruiksmogelijkheden van de kerkgebouwen, wijst de Task Force af, want ze zouden leiden tot onnodige sloop. Zulke selecties miskennen ’cultuurhistorische en architectonische waarden’ en ’doen geen recht aan de betekenis die een gebouw heeft voor een lokale gemeenschap’.