'Het is ook zonder crisis al een zware klus'

’Een bizarre tijd’ noemt topman Joop Linthorst het. Zijn organisatie UWV, waaraan sinds 1 januari CWI is toegevoegd, staat plots voor een gigantische opdracht.

Een paar dagen geleden is CWI, het voormalige arbeidsbureau, ingetrokken bij uitkeringsinstantie UWV. Het nieuwe fusiebedrijf met 1,3 miljoen klanten moet forse bezuinigingen opleveren. Tegelijkertijd wacht door de crisis een nieuwe golf aan werkzoekenden.

„Een normale recessie duurt een à twee jaar en dan pak je de draad weer op. Maar deze kan dieper worden en er zijn geen ervaringen, cijfers en analyses waarop we in zo’n situatie kunnen terugvallen”, constateert topman Joop Linthorst. Hij volgt de ontwikkelingen rond de crisis op de voet. „Het is een bizarre tijd. Zeker is dat we tot 2010 in een lastige periode terechtkomen, waarin ondernemingen het moeilijk krijgen, mensen hun baan verliezen en we misschien weer met massa-ontslagen te maken krijgen. Toen we een jaar geleden de fusie voorbereidden, zag het er zo anders uit.”

De effecten van de crisis zijn niet overal zichtbaar – er is in sectoren zelfs nog personeelskrapte – maar Linthorst, van huis uit econoom, houdt er rekening mee dat ’van de ene op de andere dag’ de situatie verandert.

„Als grote bedrijven gaan omvallen zou er een kettingreactie kunnen ontstaan, met grote gevolgen voor de werkgelegenheid. Hoe dan ook, waar andere bedrijven minder hebben te doen, krijgen wij veel extra werk.” Met de politieke opdracht om nog eens ruim 120 miljoen per jaar te bezuinigen, waardoor opnieuw honderden banen moeten verdwijnen, lijkt dat een onmogelijke taak, temeer omdat de ambities van UWV groot zijn. Klanten (ook werkgevers) moeten kunnen rekenen op een betere dienstverlening, minder bureaucratie en meer maatwerk. Het onderdeel Werkbedrijf, het arbeidsbureau nieuwe stijl, wil aan de weg timmeren. Linthorst: „We komen met deze crisis gelijk voor een eerste, enorme uitdaging te staan, terwijl de klus al zwaarder was dan tevoren. In één keer moet onze dienstverlening op honderd plekken in het land op orde zijn. Door meer efficiëntie en door alleen de duurdere middelen in te zetten voor klanten die die hulp het hardst nodig hebben, kunnen we de bezuinigingen halen. Maar als anti-cyclisch bedrijf zullen we in een recessie bij extra instroom van werklozen Den Haag extra geld vragen. We moeten klaarstaan om de golf werkzoekenden op te vangen, voorkomen dat we alleen maar hun uitkeringen kunnen verstrekken. Net als andere bedrijven hebben we een flexibele schil van tijdelijke krachten nodig om mee te kunnen ademen met de conjunctuur.”

Dat UWV kwetsbaar is doordat ze een wankel imago met zich meesleept en niet bepaald het Haagse troetelkind is, daarvan is Linthorst zich bewust. Onlangs belandde UWV nog in een spervuur van kritiek omdat ze de Amerikaanse schaatser Shani Davis sponsort, die het nieuwe Werkbedrijf bekendheid moet geven. Kamerleden opperen UWV op te heffen en de werklozen over te laten aan gemeenten. „Ik ken de gevoeligheden.”

Het is niet de reden dat zijn organisatie niet de regie opeist op de snel veranderende arbeidsmarkt. „Het gaat om slagvaardigheid. We stellen ons op als partner met onze eigen expertise en relaties, die vaak buiten lokale arbeidsmarkten liggen. Je ziet ook dat door de crisis de samenwerking met anderen een flinke boost krijgt. Op de ene plek zullen we een grotere rol te vervullen hebben dan op de andere. Er zijn gemeenten en bedrijven met goeie initiatieven. Een TNT Post en KPN die veranderingen op zich af zien komen, regelen dat zelf. Maar mkb-bedrijven met enkele medewerkers, kunnen zich dat niet permitteren, zeker niet met een crisis.”

Kortaf: „Wat is in deze tijd de opportuniteit om je af te vragen of onze organisatie bestaansrecht heeft? Dat is politiek bedrijven, waar werkzoekenden niets mee opschieten.”

Nuchter reageert hij op alle commotie rond de besteding van honderden miljoenen aan reïntegratie van werklozen. „Het debat is te theoretisch. De hamvraag is: Is het weggegooid geld. Had de werkloze op eigen kracht een baan kunnen vinden? Maar dat zal je nooit met zekerheid kunnen vaststellen. Het gelijk staat aan ieders zijde. Maar zeker in deze crisistijd met het geluk dat er nog steeds banen zijn, moeten we dan niets doen en mensen aan de kant laten staan? We zullen in ieder geval ons stinkende best doen om vraag en aanbod bij elkaar te brengen.”