Economie India schrikt op na ICT-schandaal

Ramalinga Raju, topman van de Indiase ICT-gigant Satyam heeft de bedrijfscijfers opgepompt. De betrouwbaarheid van het Indiase bedrijfsleven staat op het spel.

Ramalinga Raju, de topman en oprichter van het Indiase softwarebedrijf Satyam Computer Services is gisteren opgestapt. Hij heeft verklaard jarenlang de cijfers van zijn concern te hebben vervalst. En dat terwijl Satyam de ’allesomvattende waarheid’ betekent in het Sanskriet. Zowel bezit als winst werd opgepompt om aandeelhouders te gerieven. Gisteren hadden die aandeelhouders weinig te vieren. Het aandeel Satyam stortte in en verloor maar liefst 78 procent waarde op de beurs van Mumbai. In de vrije val werden ook andere Indiase aandelen meegezogen.

In januari vorig jaar was de Amsterdamse effectenbeurs (onderdeel van NYSE Euronext) nog erg opgetogen dat het Indiase concern – met een miljardenomzet en 53.000 werknemers een wereldspeler – zich via een verkorte procedure als aandeel in het Amsterdamse aanbod nestelde.

Dat betekent niet dat Amsterdam lichtzinnig te werk ging. De verkorte procedure betekent simpelweg dat wat in de VS bij de beurs van New York door de mangel is gehaald, hier ook mag binnenkomen. Na wellicht wat aanvullende informatie voor de Nederlandse beurstoezichthouder AFM dan. Satyam was in de ogen van de beurs een zeer welkome gast die aantoonde dat de combinatie New York (NYSE) en Amsterdam (Euronext) er in slaagde een mondiaal handelsplatform te scheppen. Het vormde het antwoord op de globalisering en voor bedrijven een mogelijkheid om zowel dollars op te halen als euro’s.

Sinds januari vorig jaar zijn er vier bedrijven op die manier Europa binnengekomen, drie voor de beurs van Parijs en Satyam dus voor Amsterdam. Bij Euronext is het formele commentaar dat bij de toegang van Satyam alle normale procedures zijn doorlopen. Maar blij zijn ze bij de Amsterdamse beurs zeker niet met het schandaal, weten ingewijden.

In India is de schok nog veel groter. Satyam, dat zestig procent van zijn omzet uit de VS haalt en 21 procent uit Europa, is de op drie na grootste ’fabriek’ in India voor software, het bouwen van internetsites, het beheren van boekhoudingen en financiën of het adviseren bij computerdiensten. Westerse bedrijven die hun werk uitbesteden aan Indiase bedrijven – in dit geval bijvoorbeeld luchtvaartmaatschappij Quantas en bankgigant Citigroup – zijn zeer gevoelig voor schandalen.

Iedereen gaat er van uit dat de gegevens in goede handen zijn en dat de Indiase bedrijven solide worden bestuurd. Satyam bewijst nu het tegendeel. De eerste reacties op de Indiase variant op het Amerikaanse Enron-schandaal beloven dan ook weinig goeds. Veel fondsmanagers van buitenlandse beleggers vrezen dat – nu Satyam zo langdurig met de cijfers heeft kunnen knoeien – cijfers van andere Indiase concerns ook onbetrouwbaar zijn.

Daarbij komt dat de juridische structuur van de veelal Indiase familiebedrijven zeer onduidelijk is en dat dit gegoochel makkelijk maakt. Satyam is hier een goed voorbeeld van. Om de gaten op de balans van het ICT-bedrijf te dichten, heeft topman Ramalinga Raju afgelopen week getracht twee bedrijven aan Satyam te verkopen. Dat was om het gefingeerde bezit op de balans van inhoud te voorzien. Aandeelhouders staken daar een stokje voor.

Naar nu blijkt, heeft het familiebedrijf van Raju, SRSR holdings, de voorbije dagen ook het belang in Satyam afgebouwd. Volgens de site van Euronext is SRSR Holdings nog altijd voor 8,38 procent eigenaar van Satyam. In werkelijkheid heeft de familie dat belang al afgebouwd naar 3,6 procent. Hoogstwaarschijnlijk zag de familie de bui in de vorm van een dramatische koersval van het aandeel Satyam al hangen.