Planten en dieren hebben net zo goed recht op leven

Willen we voorkomen dat talloze soorten uitsterven, dan moeten we snel handelen.

Intens kan ik genieten van een stille zonsondergang boven het wad, maar ook van een vlucht bonte strandlopers die flitsend heen en weer zwenkt in het avondlicht. Vooral wanneer, ik geef het toe, er geen andere wadlopers in de weg staan. Maar met dat motief kun je moeilijk een breed draagvlak voor natuurbehoud scheppen.

Steeds meer biologen leggen dan ook de nadruk op de economie van de natuur. Verlies van biodiversiteit leidt tot een kleinere kans om nieuwe geneesmiddelen tegen kanker te vinden, of tot een groter risico dat ziekteverwekkers zich plotseling heel snel uitbreiden. Ons eigen onderzoek liet zien dat het verlies van plantensoorten in hooilanden op dijken leidt tot minder weerstand tegen erosie. Meer plantensoorten houden de grond beter bij elkaar. Geen overbodige luxe voor een dijk.

Misschien zijn dit details, maar een mooi landschap en een rijke natuur zijn essentieel voor de economie van een land als Nederland. Al was het maar om een aantrekkelijke vestigingsplaats te bieden voor moderne bedrijven met werknemers die hoge eisen stellen aan hun leefomgeving.

Maar is dit nu echt waar het uiteindelijk om gaat? Het belangrijkste is de gezamenlijke verantwoordelijkheid voor de 12,5 miljoen andere soorten levende wezens waarmee we deze planeet delen. Daarmee is natuurbehoud niet zomaar een belang dat kan worden afgewogen tegen andere, zoals landbouw of transport, maar een randvoorwaarde die grenzen stelt aan ons gedrag. Vergelijkbaar met het feit dat sinds 1889 kinderarbeid verboden is.

In 1990 is afgesproken dat Nederland voor 2018 een samenhangend netwerk van natuurgebieden zou hebben met een oppervlakte van ongeveer 7000 vierkante kilometer. Maar bij herhaling probeert de overheid dit beleid af te zwakken of te vertragen. Wanneer het slecht gaat in de landbouw vinden boerenorganisaties het prima als er veel landbouwgrond wordt aangekocht. Maar zo gauw de prijzen van landbouwproducten stijgen, verdampt het belang van de natuur.

Door de versnippering van het Nederlandse landschap is een groot deel van onze wilde planten- en diersoorten beroofd van hun wisselwerking met soortgenoten. De consequenties daarvan zijn veel groter dan je op het eerste gezicht zou denken. Finse biologen lieten zien dat veel soorten (de living dead werden ze genoemd) nog wel in kleine aantallen voorkomen, maar gedoemd zijn om uit te sterven indien de oude verbindingen niet worden hersteld en hun leefgebied wordt uitgebreid.

We moeten dus snel zijn voordat het te laat is. Nog verdere vertraging van de aankoop van gronden voor natuur (er wordt gesproken over een bezuiniging van 200 miljoen euro) heeft tot gevolg dat binnen 20 jaar veel wilde planten- en diersoorten volledig zijn verdwenen. Dat is de tol die we moeten betalen als we niet heel snel echt beleid gaan voeren.