'Ik voorzie een derde aardbeving'

De Palestijnse president Abbas heeft geen macht meer. In de strijd om het leiderschap is Hamas aan de winnende hand, zegt wetenschapper Mahdi Abdoel Hadi.

Mahdi Abdoel Hadi ziet de huidige strijd in Gaza als een tweede nakba. De wetenschapper, president van Passia, een prominente Palestijns denktank, zegt het met pijn in zijn hart. Nakba is voor Palestijnen een van de meest beladen historische begrippen. Het is letterlijk de ramp, de catastrofe die het Palestijnse volk trof bij het ontstaan van Israël in 1948, de opdeling van Palestina en het verdrijven van honderdduizenden Palestijnen.

Abdoel Hadi: „Het Palestijnse leiderschap deed er na de eerste nakba niet meer toe. Er hoefde geen volk meer geleid te worden en er waren geen gebeurtenissen meer die gestuurd moesten worden. De verantwoordelijkheid voor de Palestijnse agenda werd ondergebracht bij de Arabische Liga en de Arabische leiders. De vertegenwoordigers van de Palestijnen werden functionarissen, die hun instructies kregen van die Arabische Liga en ook betaald kregen voor het onderhouden van de infrastructuur: honderdduizend Egyptische pond per maand.”

Vandaag de dag is volgens Abdoel Hadi ook de Palestijnse president Mahmoed Abbas niet langer de leider van zijn volk, maar slechts de vertegenwoordiger van dat volk bij de Arabische Liga. „Hij heeft geen macht meer, geen zeggenschap over zijn volk. Daarom is dit na zestig jaar de tweede nakba, niet alleen wat betreft de vernietigingen en de moordpartijen, maar ook wat betreft het leiderschap.”

Gaat het Hamas in deze strijd dan ook om erkenning als leider van het Palestijnse volk, in plaats van Abbas en zijn Fatah die jarenlang de dominante beweging vormden?

„Hamas is een ander verhaal. Je kunt het vergelijken met de strijd van Fatah en de PLO onder Arafat. Zij werden eerst terroristen genoemd, maar daarna werden ze erkend en voerden ze onderhandelingen. Zij zaten achter het stuur.”

„Hamas bevindt zich nu in eenzelfde positie. Fatah en Abbas strijden niet, bieden geen verzet tegen de bezetting. Hamas doet dat wel en geniet daarbij de steun van de eigen achterban, en ook in de regio. Het unieke is dat Arafat indertijd een seculiere beweging leidde, terwijl Hamas strijd voert als islamitische stroming. Dat is het verschil tussen Arafat toen en Khaled Masjaal (de politiek leider van Hamas - red.) nu.”

„De vraag is wat Hamas uiteindelijk met die erkenning gaat doen: of ze een compromis vindt tussen verzet en onderhandelen, of dat ze een langdurig bestand wil nastreven zoals Masjaal voorstelt. Hij heeft gezegd bereid te zijn tot een Palestijnse staat met de grenzen van 1967, en onderhandelingen. Maar dit ’half lege of half volle glas’ is niet aanvaard. En met half glas bedoel ik dat ze daarbij niet bereid waren Israël te erkennen.”

Hamas kan dus een onderhandelingspartner worden voor zo’n bestand?

„Ze zijn het al.”

Dat betekent ook dat ze deze slag om het leiderschap eigenlijk al hebben gewonnen en dat Abbas heeft verloren?

„Het is een slag in een lange strijd, en het is pijnlijk en bloedig en gruwelijk, maar ze zijn aan het winnen.”

„Abbas heeft die strijd al bij de coup d’état in juni 2006 verloren, toen Hamas de verkiezingen won en alle voorstellen van Abbas voor een gezamenlijk standpunt verwierp. We hebben hem toen op alle mogelijke manieren gesmeekt naar Gaza te gaan, en het niet op zijn beloop te laten. Arafat zou daar geen minuut over getwijfeld hebben.”

„Laat me het als volgt formuleren: het jaar 2006 met de verkiezingsoverwinning van Hamas was een politieke aardbeving. Het vereiste een delen van de macht. Dat is niet gebeurd. Vandaag de dag, in 2009, zijn we getuigen van een militaire aardbeving door Israël als repercussie voor die politieke aardschok. Kijk waar die twee aardbevingen nu toe leiden, kijk naar de regio, de straten van Amman en Caïro en Rabat en Istanbul! Alle onderhuidse onrust komt boven. En daar dragen mensen de banieren van de islam! En je denkt onmiddellijk aan elf september. Zijn we nu weer terug bij die botsing tussen islam en het westen vanwege Gaza? Ik vrees van wel.”

En de Arabische machthebbers in landen als Egypte, Jordanië en Marokko, kunnen die de straat niet langer de baas?

„Zij zijn geen echte leiders en bevinden zich in een uiterst precaire situatie. Ik vrees dat dit precies de derde aardbeving is die ons nu te wachten staat, waarbij alle onvrede en woede en frustratie zich richten tegen de status quo, ook in de eigen Arabische wereld.”