Frans Andriessen geschokt om succes 'nihilistische' PVV i

Er was enig gejuich bij de aanhang van D66, maar wat overheerste was de ontzetting over de zege van de PVV, gisteravond in een Brussels café op het Luxemburgplein, vlak voor het Europese parlement. Daar was een Nederlands publiek verzameld om de uitslagen van de verkiezingen te volgen. In het café werden die op een groot scherm geprojecteerd.

Frans Andriessen, in de periode 1981 tot 1993 eurocommissaris voor onder meer mededinging en landbouw, sloeg bij het bekend worden van de prognose van half tien (15,3 procent) geschokt de hand voor de mond. „Ik schrik van de Nederlandse kiezer. Uit peilingen bleek dit al, maar je hoopt soms dat als mensen stemmen ze dit anders doen. Het is schokkend dat ruim 15 procent van de kiezers kiest voor een volstrekt nihilistische partij.”

Een verklaring heeft Andriessen wel: „Je ziet dat de eurosceptici en de mensen die echt in Europa geloven hebben gekozen. De lauwen, het CDA en de PvdA dus, hebben te weinig inspiratie laten zien: ’We zijn wel voor Europa, maar...’”

Het Trouw-kieskompas is gisteren zeer druk bezocht door mensen die kennelijk op het laatste moment nog stemadvies wilden: op veel momenten trok het kompas tienduizend stemmers per uur. In heel Europa hebben tot dusver 2,2 miljoen Europeanen zich laten adviseren, aldus VU-politicoloog en het brein achter het Kieskompas André Crouwel gisteravond.

De groene kieswijzer van de Stichting Natuur en Milieu is de afgelopen maand door ruim 55.000 belangstellenden geraadpleegd, liet de organisatie gisteren weten. Veel milieuwetgeving wordt door Europa bepaald. Daarom bedacht de Stichting Natuur en Milieu de groene kieswijzer, waarop te lezen is wat partijen vinden over twintig onderwerpen, van dierenwelzijn tot kernenergie. Bijna alle Nederlandse partijen die meedoen aan de verkiezingen, werkten mee.

In Engeland klaagden kiezers gisteren over de manier waarop stembiljetten waren opgevouwen. In sommige districten waren de formulieren echter om de privacy te beschermen zo opgevouwen dat de onderste partij, de eurosceptische UK Independence Party, onder de onderste vouw kwam te staan. Wie het biljet niet goed uitvouwde, kon de partij niet zien. De electorale commissie, riep stembureaus daarom op de biljetten niet voor te vouwen.

In Nieuwegein waren opstartproblemen bij de Europese verkiezingen. Op een aantal plekken waren er geen stembussen. „Als er geen stembus is, mag het stemlokaal niet open”, zei een medewerker van de gemeente.

Bij 29 van de 35 stemlokalen waren geen bussen. Rond half negen waren alle 35 stemlokalen in Nieuwegein voorzien van een stembus. Ongeveer driehonderd mensen konden stemmen op het moment dat zij wilden.

Brussel heeft gisteravond nauwlettend in de gaten gehouden hoe in Nederland omgegaan wordt met de uitslagen van de Europese verkiezingen. Volgens de Europese Commissie mogen officiële uitslagen pas bekend worden gemaakt als alle stembureaus in Europa gesloten zijn. Dat is pas zondagavond. Desondanks vindt ons land dat er donderdag voorlopige uitslagen mogen worden gemeld. De definitieve uitslag wordt volgende week donderdag door de Kiesraad vastgesteld.

Stemmen met het rode potlood ouderwets? Helemaal niet. Het gaat zelfs sneller dan met een moderne stemcomputer, constateerde Frans van Eenennaam, voorzitter van het stembureau in het stadhuis van Den Haag. „We hebben nu drie hokjes, normaal had je maar één machine. Dus eigenlijk is het wel handig om het potloodje weer te gebruiken.”

De mogelijkheid om te stemmen bij de Egyptische tempel in het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden, grepen de Leidenaren met beide handen aan. Rond tien uur in de ochtend waren ongeveer 150 mensen naar het museum gekomen om hun stem uit brengen.

Volgens een woordvoerster trekt de bijzondere stemplek kiezers kennelijk aan. „Een aantal mensen vertelde speciaal naar het museum te zijn gekomen, terwijl op hun kaart een ander stembureau staat.” Zij hoorde dat collega’s van andere Leidse musea ook van plan waren hun stem bij de tempel uit te brengen.

Bijdrage: Leonoor Kuijk