'Bevlogen collega werkt aanstekelijk'

Een fastfoodrestaurant met bevlogen medewerkers verkoopt meer hamburgers, ontdekte hoogleraar arbeidspsychologie Arnold Bakker.

Iedereen kan zijn beroep enthousiast uitoefenen, als de werkomgeving maar aan bepaalde voorwaarden voldoet. Hulpvaardige collega’s, regelmatig contact met je leidinggevende en een fysieke werkomgeving waarin de apparaten die je nodig hebt goed functioneren, werken bevlogenheid in de hand. Professor Arnold Bakker en zijn medewerkers onderzochten dat tien jaar lang in honderden organisaties.

Vanmiddag houdt Bakker zijn inaugurele rede als hoogleraar Arbeids- en Organisatiepsychologie aan de Erasmus Universiteit in Rotterdam.

U deed tien jaar onderzoek om iets te concluderen wat we eigenlijk al weten?

„Inderdaad lijken sommige conclusies misschien een open deur. Wat ik opvallend vind, is het verband tussen bevlogenheid en prestaties. Een fastfoodrestaurant met bevlogen werknemers verkoopt meer hamburgers. En we ontdekten dat bevlogen medewerkers creatiever zijn en meer initiatief nemen om hun werkomgeving te verbeteren. Zo zorgen ze ervoor dat ze bevlogen blijven.”

Het onderzoek beslaat alle continenten. Waar zitten de meest bevlogen werknemers?

„We hebben alleen een negatieve uitschieter gevonden: Japanners zijn beduidend minder bevlogen. Waarschijnlijk door het collectieve gevoel dat hard en lang werken ’moet’. Werknemers beleven er daardoor minder plezier aan. Werkweken van zestig tot tachtig uur, en dan nog verplicht drinken met de baas”

Aan welke van uw eigen werkgevers bewaart u de beste herinnering?

„Ik denk eigenlijk dat ik zelf mijn bevlogenheid creëer door werk op te zoeken dat ik leuk vind en dat aansluit bij mijn vaardigheden. Als ik moet tennissen tegen Rafael Nadal wordt het dus lastig. Maar als ik een balletje sla met iemand die er net als ik niks van bakt, kan ik waarschijnlijk bevlogen spelen.”

Is het voor mensen in laaggeschoolde beroepen net zo makkelijk om werk op te zoeken dat leuk is om te doen?

„Lager opgeleide werknemers doen vaak wat minder creatief werk, en dan is de bevlogenheid meestal iets minder. Maar als ik de vuilnismannen bij mij in de straat zie, die hebben altijd plezier, ze weten echt wat van hun werk te maken. De belangrijkste energiebron zit toch in de collega’s met wie je werkt. En het geeft voldoening om datgene wat je doet, te perfectioneren.”

Is er met de crisis nog wel ruimte voor ontplooiingsmogelijkheden?

„De training waar je naar uitkeek gaat niet door, of collega’s moeten ineens het veld ruimen. Die onzekerheden zetten een domper op de bevlogenheid. Maar als leidinggevenden open, eerlijk en consistent zijn over wat er moet gebeuren en waarom, dan houden de achterblijvers vertrouwen. Het is onbegrijpelijk dat veel leidinggevenden dit nog steeds niet doorhebben. Je hoort nog te vaak dat er over de hoofden van de werknemers heen gereorganiseerd wordt. Het is juist nu cruciaal om bij die hoge werkdruk elkaar te helpen. Bevlogen mensen steken anderen aan.”

Hoe zorgt u als leidinggevende voor bevlogen medewerkers?

„Ik ben zelf heel bevlogen en straal dat denk ik ook uit, dat helpt misschien. Ik probeer mijn medewerkers veel vrijheid te geven, ze te stimuleren en uit te dagen, in plaats van het alleen maar over deadlines te hebben.”