Waarom wacht de PvdA met beslissen?

De PvdA twijfelt al maanden over de aanschaf van de JSF. De vrees groeit dat de sociaal-democraten de luchtmacht willen uitkleden.

De coalitiepartners CDA en ChristenUnie ergeren zich bont en blauw aan de houding van de PvdA in de debatten over de aanschaf over een nieuw gevechtsvliegtuig, als opvolger van de F16.

De blijvende aarzeling van de PvdA-fractie, waarmee de door defensie vurig gewenste aanschaf van twee JSF-testvliegtuigen wordt getraineerd, leidde gisteravond tot crisisberaad in de coalitie.

Dat was nodig nadat de PvdA’ers gisterochtend na hun wekelijkse fractievergadering nog steeds weigerden duidelijk te maken hoe zij zich vandaag in het debat over de JSF-testvliegtuigen zullen opstellen. PvdA-woordvoerster Angelien Eijsink herhaalde haar nu al maanden lang klinkende klacht dat nog lang niet alle puntjes op de i zijn gezet.

„Als je het nu nog niet weet, dan wil je het gewoon niet”, mopperde een vooraanstaande defensiemedewerker, die de torenhoge stapels informatie over kosten en werkgelegenheidseffecten van het JSF-project bij de Tweede Kamer bezorgd zag worden. Ook staatssecretaris De Vries kan zich niet indenken wat voor aanvullende informatie de PvdA nu nog kan eisen, voordat hij zijn testplan mag doorzetten dat nota bene door het hele kabinet wordt gesteund, dus inclusief PvdA-leider Wouter Bos.

Hij heeft voorgerekend dat de twee F35-teststraaljagers en de training van Nederlandse F16-vliegers op het nieuwe vliegtuig van Lockheed Martin mogelijk is binnen het daarvoor al gereserveerde budget van 274 miljoen euro. Een peulenschil op het complete budget van 6,1 miljard euro dat beschikbaar is voor straks de vervanging van de verouderende F16-vloot. Wat wil de PvdA nu nog extra weten?

Intussen kiezen de sociaal-democraten ook niet klip en klaar voor de enig overgebleven concurrent, de Zweedse Saab. De achterdocht in de coalitiepartijen CDA en ChristenUnie groeit daardoor dat de PvdA uiteindelijk alleen maar uit is op drastische verkleining of misschien zelfs wel afschaffing van de vloot gevechtsvliegtuigen. Lees het PvdA-partijplan voor de toekomst van de Nederlandse defensie, uit november 2007, er maar op na, zeggen zij. Daarin schrijft de PvdA immers dat Nederland niet meer moet willen meevechten in het hoogste geweldniveau. De sociaal-democraten willen de krijgsmacht louter toesnijden op vredesmissies op de grond, met ’opbouwsoldaten’, die meer behoefte hebben aan luchttransport dan aan luchtgevechten en bombardementen.

Toch is het ook weer niet zo vreemd om te twijfelen aan de hoog geprezen kwaliteiten van de Joint Strike Fighter, zoals de PvdA nog steeds doet. Kritische vliegtuigspecialisten van buiten defensie waarschuwen dat het ding tussen 2001 en 2009 op de tekentafels zo is volgepropt met de allerbeste spullen dat het is uitgedijt tot een onmogelijk zwaar en veel te duur wapen. „Het is een vliegende piano geworden”, zeggen cynische JSF-watchers in de Verenigde Staten.

En als Nederland besluit nu mee te doen aan de testfase dreigt Den Haag de fuik van die vliegende piano in te zwemmen, waarin geen weg meer terug is.