EO baalt en neemt afstand van tv-actie Andries Knevel

Tientallen EO’ers hebben hun omroeplidmaatschap opgezegd, de EO zelf heeft meteen afstand genomen van uitspraken van Andries Knevel.

Programmamaker Andries Knevel distantieerde zich deze week met een heuse verklaring op tv van de letterlijke interpretatie van het scheppingsverhaal.

Hijme Stoffels was niet verbaasd over Knevels statement. De hoogleraar godsdienstsociologie, al drie decennia evangelicalen-watcher, zag Knevel in de loop der jaren veranderen, maar vindt de stap van Knevel toch ’opmerkelijk en moedig’. Met zijn verklaring ruilde Knevel het creationisme – God schiep alles in zes dagen, zo’n zesduizend jaar geleden – in voor ’theïstische evolutie’ gedurende miljarden jaren.

Knevels werkgever reageerde niet pal na de uitzending (dinsdag), maar na berichtgeving in deze krant. Volgens woordvoerder Jop Douma alarmeerde Trouw de EO’ers van wie de meerderheid aan de letterlijke Genesisuitleg hecht. Douma: „Ze hebben het gevoel, dat de omroep zich van hen vervreemdt.”

Vindt Stoffels Knevels stap dapper, de omroep zelf denkt daar anders over. Geschrokken heeft de EO afstand genomen van Knevels stelling dat „je orthodox gelovige kan zijn en toch zeggen: ik geloof niet dat de wereld zesduizend jaar geleden in zes maal 24 uur geschapen is”.Woordvoerder Douma licht toe dat het om Knevels persoonlijke positie gaat, niet die van de EO. Maar de EO vindt wel dat daar ruimte voor moet zijn.”

EO-directeur Arjan Lock noemt de tv-actie van Knevel ’niet verstandig’, gelet op de emoties die het onderwerp aankleven én op ’de suggestie die ervan uitging: de EO is van standpunt veranderd’.

Volgens EO-gezicht Knevel durfde hij de knuppel in het hoenderhok te gooien omdat hij ’bepaald niet alleen staat in evangelisch en reformatorisch Nederland’. Net na de uitzending schatte hij de kans op rumoer laag in, nu betuigt hij spijt, dat zijn opvattingen worden vereenzelvigd met die van zijn werkgever.

De EO nam met de start van het Darwinjaar afscheid van haar fundamentalistische verleden – niet van het scheppingsverhaal, zoals Trouw gisteren te kort door de bocht kopte, wel van overtuiging dat alleen de letterlijke interpretatie ervan was toegestaan. De omroep gunt tegenwoordig ieder zijn uitleg – en dat is de echte omslag.

Die begon, zegt Hijme Stoffels, meer dan tien jaar geleden. „Ik was in 1997 bij een besloten symposium waar de EO-top zei: we zetten de luiken open. De opinieleiders waren altijd al wat minder conservatief dan de achterban.” Ze hielden woord, meent Stoffels. Knevel voorop.

Het duurde twee dagen voor de door critici voorspelde storm van kritiek opstak – Knevels demonstratieve actie mist zijn uitwerking niet. „De achterban is veel gevarieerder dan vroeger”, zegt EO-directeur Lock. „We zijn als omroep ook veranderd. Het houvast van allerlei standpunten is minder belangrijk geworden. De kern is: als je maar een persoonlijke relatie met God hebt. Ik baal ervan dat we door deze affaire in een discussie beland zijn over de vraag of de EO van zijn geloof is gevallen.”

De heftigheid die het thema ’schepping of evolutie’ vroeger in de EO veroorzaakte, verwacht Stoffels niet. „Tegenwoordig is het geen actiepunt meer, of we van de apen afstammen. Ziedaar, de evolutie van de EO. Al zou het zomaar kunnen dat er, na het vuur van de beginjaren en teleurstelling over de sleet die is opgetreden, een nieuwe radicaliteit de kop opsteekt en de E.E.E.O. wordt opgericht, de Enig Echte Evangelische Omroep.”