Hoge geestelijken ontketenen in Rome een richtingenstrijd over excommunicatie

Binnen het Vaticaan tekent zich een richtingenstrijd af over de kwestie rond de omstreden bisschop Williamson.

De rel rond de opgeheven excommunicatie van vier bisschoppen van een ultraconservatieve broederschap leeft internationaal, maar vooral in het geboorteland van de paus.

Enkele behoudende Duitse katholieke organisaties reageren woedend op ’de media’ die de Duitse paus zouden beschadigen met een campagne vol ’buitensporige godslasteringen’.

Daar tegenover staat de voorzitter van de Duitse bisschoppenconferentie, aartsbisschop Robert Zollitsch. Hij staat bekend als progressief. Zo meent hij dat er wel te praten valt over priesterschap en celibaat. Zollitsch verwerpt, net als andere prominente kerkleiders in Duitsland, de pauselijke verzoeningspoging. Zollitsch wakkert de polemiek eromheen flink aan.

Eergisteren nam hij een voorschot op de uitkomst van het opheffen van de excommunicatie: verzoening met de priesterbroederschap komt er niet. De breuk tussen Rome en de priesterbroederschap Pius X – met in zijn midden Holocaustontkenner Richard Williamson – valt niet te dichten, want deze ’levèbvristen’ binden niet in, zei Zollitsch.

De priesterbroederschap Pius X zal niet overgaan tot het erkennen van de uitgangspunten van het Tweede Vaticaans Concilie, en dus van godsdienstvrijheid en het opgeven van theologisch antisemitisme (’Joden zijn godsmoordenaars’).

Een van de voorwaarden die het Vaticaan gesteld zou hebben aan de broederschap, is dat deze het gezag van de paus erkent. De openlijke toenadering van paus Johannes Paulus II en zijn inzet voor de interreligieuze dialoog was voor de broederschap reden hem niet meer te zien als het hoofd van de rk kerk.

Deze zomer kwamen deze voorwaarden aan de orde in de besprekingen tussen de broederschap en het Vaticaan over het opheffen van het schisma.

Hoewel paus Benedictus uitgebreid met de priesterbroederschap in gesprek is geweest, verwijt Zollitsch niet hem de verzoenende stap naar Pius X. Hij schuift de schuld in de schoenen van de zeer conservatieve Colombiaanse kardinaal Dario Castrillón Hoyos, belast met de contacten tussen rk kerk en Pius X.

Eerder gaf de Duitse curiekardinaal Walter Kasper, secretaris van de pauselijke raad voor de eenheid, toe dat er sprake was van ’beleidsmissers’ en slechte communicatie binnen het Vaticaan. Een ongekend openhartige bekentenis, vanuit het ondoorzichtige bolwerk in Rome.

De sfeer tussen de kardinalen zal niet verbeterd zijn, nu Zollitsch Hoyos ervan beschuldigt de paus ’in de val te hebben laten lopen’. Hoyos had de paus moeten behoeden voor die stap, deed dat niet en heeft dus volgens Zollitsch ’openlijk gefaald’.