Lood vergiftigt kinderen in Senegalese stad

Maanden na het ontdekken van ernstige loodvervuiling leven honderden mensen nog steeds in dezelfde wijk in Senegal. 18 kinderen stierven.

Geiten, kippen en honden stierven massaal. Daarna werden ook kinderen het slachtoffer van de mysterieuze ziekte die Thiaroye Sur Mer, een plaats aan de rand van de Senegalese hoofdstad Dakar, in zijn greep hield.

Peuters verstomden en kregen verlammingsverschijnselen aan hun benen. Vrouwen baarden doodgeboren baby’s. Achttien kinderen kwijnden weg en overleden. Er werd gedacht aan malaria, polio, aids en andere in Afrika voorkomende ziektes.

„Artsen konden niet ontdekken waaraan mijn dochter stierf”, zegt de 31-jarige leraar Demba Diaw over zijn kindje van vier. Diaw legde contact met ouders van kinderen met dezelfde symptomen. Ook zij kregen geen uitsluitsel over wat er met hun kinderen aan de hand was. Toen Diaw de media bijeen riep, kwam net de uitslag van het ziekenhuis. Loodvergiftiging bleek de oorzaak en de Wereldgezondheidsorganisatie werd ingeschakeld.

Andere kinderen konden nu gered worden, zoals Raminatou van twee. Maar het is onbekend hoeveel kinderen een hersenbeschadiging hebben opgelopen. Bij testen die vervolgens werden uitgevoerd bij familieleden van de slachtoffers, bleken moeders en kinderen duizend microgram lood per liter in hun bloed te hebben. Honderd microgram kan al hersenbeschadiging veroorzaken.

De grond van de wijk zit vol met lood, afkomstig van afgedankte accu’s van auto’s. Toen de prijs van lood in vijf jaar verviervoudigde, begonnen burgers het lood op te graven om te verkopen. Zo kwamen ze in aanraking met het giftige metaal, dat van oktober 2007 tot in maart vorig jaar zijn slachtoffers eiste.

Thiaroye Sur Mer is een stad met honderdduizend inwoners. De visserij zorgde in het verleden voor redelijke levensomstandigheden, maar de visvangst is de laatste jaren achteruit gegaan en daarmee ook de levensstandaard. Jonge mannen proberen steeds vaker de oversteek naar Europa te maken in de hoop op een betere toekomst.

Jarenlang haalden smeden lood uit accu’s van auto’s om het om te vormen tot gewichten voor visnetten. Dat was een gevaarlijk proces waarbij de smeden met een mes de accu’s openmaakten en de stukjes lood uit het huidverschroeiende accuzuur haalden. Looddeeltjes kwamen daarbij ook in de grond terecht.

Toen de vraag naar lood groeide en de prijs ervan steeg, boden kopers uit India 43 eurocent per kilo lood aan de bewoners van Thiaroye Sur Mer. Vrouwen pakten vervolgens de schep om grond op te graven waaruit thuis de lood werd gezeefd. Een uur zeven leverde evenveel geld op als een hele dag groenten verkopen op de markt. Tijdens het graven ontstonden stofwolken met lood die rampzalige gevolgen hadden.

In maart begon de schoonmaak van het vergiftigde gebied in Thiaroye Sur Mer. Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie is de grond momenteel echter nog steeds vergiftigd. Ongeveer 950 mensen zijn dagelijks in aanraking geweest met lood. Inwoners zeggen dat de schoonmaak niet grondig is geweest.

De regering van Senegal wil de mensen uit de getroffen buurt verhuizen. Maar daar wordt niet veel haast mee gemaakt. Bovendien denken inwoners dat de regering alleen maar profijt wil trekken van het lood in de grond door het te verkopen.

Senegal is niet het enige land in de wereld dat te kampen heeft met door lood vergiftigde grond. Zo werden In het Vietnamese dorp Dong Mai in 2005 vijfhonderd mensen chronisch ziek en liepen vijfentwintig kinderen hersenbeschadiging op na het smelten van lood. De regering besloot het dorp te sluiten. Ook China werd al vier keer getroffen door een golf van loodvergiftigingen.

Dat vooral dergelijke landen worden getroffen, komt doordat het fabriceren en recyclen van autoaccu’s tegenwoordig voornamelijk daar plaatsvindt. Noord-Amerika en Europa, waar de meeste auto’s worden verkocht, kennen regels voor recyclen van accu’s. Verwerking dient te gebeuren in bepaalde fabrieken.

Dit soort milieurampen komt juist voor in arme landen, waar weinig regels bestaan. Hoewel het rijke Westen de grootste afnemer is van auto’s worden daar steeds minder accu’s geproduceerd. Arbeid is verplaatst naar goedkope landen. Daar zijn ook de regels voor het omgaan met schadelijke stoffen soepeler. Zeventig procent van het lood wereldwijd wordt gebruikt voor auto-accu’s.

Ondertussen hebben de meeste mensen in Thiaroye Sur Mer het opgraven van met lood vermengde grond afgezworen. Al zijn er enkele burgers die nog steeds geloven dat het geen kwaad kan. De Diaws zijn te arm en te koppig om zelf te verhuizen. Dus blijven ze daar wonen waar het lood de aarde vergiftigt.