Theoloog Wils stapt woedend uit rk kerk om lefèbvristen

Moraaltheoloog professor Jean-Pierre Wils verlaat de rk kerk nadat die de banden aanhaalde met de omstreden Pius-X-broederschap.

’Ik wil en moet u op de hoogte brengen van een beslissing die ik tijdens de voorbije dagen heb genomen.” Dat is het begin van de brief die Jean-Pierre Wils, decaan van de Nijmeegse faculteit der Religiewetenschappen, donderdag aan zijn collega’s van de faculteiten Religiewetenschappen, Theologie en Filosofie stuurde. Jean-Pierre Wils, zelf hoogleraar ethiek, heeft besloten de rk kerk uit te stappen.

„Afgelopen weekeinde bereidde ik de Holocaust Memorial Day-lezing voor”, zegt Wils. „Toen realiseerde ik me dat ik me niet meer met het anti-moderne, anti-plurale, anti-totalitaire van de kerk wilde associëren. Het lukte niet meer.”

Aanleiding vormde paus Benedictus’ rehabilitatie van de Pius-X-broederschap, de ’lefèbvristen’ die ’diep reactionair en antisemitisch’ zijn, zegt Wils, „met sympathie voor dictators en rechtse extremisten en met een fundamentalistische signatuur”. Wils, gehuwd met een Duitse en wonend in Duitsland: „Ik ben veel bezig met de verwerking van het anti-joodse verleden. Daardoor kan ik Ratzingers verzoening met de lefèbvristen niet met mijn geweten verenigen. Dat is geen administratieve fout, maar een vreselijke symbooldaad. Het Vaticaan wist wat het deed.” Wils is ’woedend en verdrietig’.

Stel u voor, zegt Wils, dat de huidige rk kerkleiding de ’politieke dagorde zou bepalen’. „Dan kreeg je een bestuur met dictatoriale trekken, gebruik makend van de strengste middelen. Hypothetisch, zult u zeggen, maar ik zie dat de rk kerk steeds minder onderdeel uitmaakt van de westerse cultuur en een puur confessioneel instituut wordt, harder en kouder.”

Moraaltheoloog en ethicus Wils mist ook bij de vorig jaar aangetreden aartsbisschop Eijk (’waar ik de allergrootste moeite mee heb’) compassie. „Het is niet dat hij andere ethische opvattingen heeft dan ik, maar dat hij de zijne als sacrosanct beschouwt, met het goedkeurende stempel van openbaring en Voorzienigheid erop.”

Al een kwarteeuw ’worstelt’ Wils met de kerk waarin hij opgroeide en een belangrijke rol vervulde – ook als docent theologische ethiek in de rk Faculteit der Theologie. „Ik studeerde in 1979 bij Hans Küng in Tübingen, toen de rk kerk hem zijn mandaat ontnam. Daar had ik enorme moeite mee. Zoals ik ook zag hoe theologiedocenten de laatste dertig jaar sneuvelden, neerslachtig werden in de kerk. Dit weekeinde wist ik dat ik er niet niet mee verder kan gaan zonder mijn zelfrespect te verliezen. Mijn leeropdracht in de Faculteit der Theologie heb ik neergelegd. En bij het Amtsgericht Kleve, net over de grens, waar ik woon, heb ik het nu ook juridisch vast laten leggen.”

De Faculteit der Theologie staat onder toezicht van de rk kerk; daarom vertrekt Wils daar. Hij blijft wel aan als decaan en hoogleraar binnen de faculteit religiewetenschappen die buiten de kerkelijke jurisdictie valt.

Weet bisschop Hurkmans van Den Bosch al van Wils’ verstrekkende besluit? Jean-Pierre Wils: „Ik vermoed van niet. Die brief moet ik nog gaan schrijven.”