Britse oud-militairen eisen geld voor ondergaan kernproeven

amsterdam – Bijna duizend veteranen uit het Britse leger die in de jaren ’50 in de Stille Zuidzee proeven met kernbommen moesten ondergaan, hebben gisteren voor het Hooggerechtshof in Londen compensatie geëist. Het Hof zal naar verwachting drie weken lang argumenten aanhoren van de veteranen en van het Britse ministerie van defensie. Het ministerie vindt dat de zaak niet-ontvankelijk moet worden verklaard wegens verjaring.

De 970 veteranen, voornamelijk Britten, Nieuw-Zeelanders en inwoners van de Fiji-eilanden, zeggen dat ze psychische en lichamelijke schade hebben overgehouden aan de proeven waarvoor ze moesten opdraven, en de radioactieve straling die daarbij vrijkwam. De tests met kernwapens werden van 1952 tot 1958 gehouden op Christmas-eiland en het eiland Monte Bello. Volgens de oud-strijders lijdt een ongewoon hoog aantal onder hen aan ziekten en aandoeningen als kanker, onvruchtbaarheid en huidproblemen.

De soldaten moesten in overalls, witte handschoenen en bivakmutsen aantreden op het strand, vertelt Dougie Hern, destijds een 21-jarige kok bij de marine, op de website van de BBC. Daarna kregen ze het bevel om te zitten, met de rug naar de plek van de proef, en de handen voor de ogen te slaan. „We zagen een wit, fel licht”, vertelt Hern. „Je kon door je gesloten ogen heen de botten van je handen zien.” Hern denkt dat zijn suikerziekte het gevolg is van de in totaal vier proeven die hij moest bijwonen. „Wij hadden compleet vertrouwen in onze meesters. We waren getraind om geen vragen te stellen.”

In Frankrijk is een wet in de maak die compensatie belooft voor Franse veteranen die een bepaalde dosis straling incasseerden bij Franse kernproeven. Slechts iets meer dan honderd voldoen aan die criteria.

De Britse veteranen eisen in totaal miljoenen euro’s. Londen is niet van plan over de brug te komen, tenzij de rechter de eisen toewijst.