Hij wist wat de Nederlander wilde

Ondernemer Gerrit van der Valk (80) is gisteren in het Spaanse Marbella overleden. De een roemt het ’icoon van de horeca’, de ander hekelt de ’godfather’.

„Thuis werd gezegd wie kleermaker moest worden, wie bakker en wie slager. ’Dan kunnen jullie elkaar onderhouden’ zei mijn vader. In feite is het zo ook uitgekomen, want we zijn, in het grote bedrijf, toch één gebleven.”

Daar was het Gerrit van der Valk allemaal om te doen bij het bouwen aan het imperium van de ’Valken’, zo getuigde hij tien jaar geleden in Trouw bij de Tien Geboden van Arjan Visser.

„Ik ben beslist geen begerig man. Ik leef voor mijn vrouw, mijn kinderen en de rest van de familie. Ik zie het als mijn verantwoordelijkheid iedereen een mooi plaatsje binnen het bedrijf te geven.”

De familieman, die volgens sommigen als een ’godfather’ regeerde over de Van der Valk-clan, is niet meer. Hij overleed gistermiddag na een hersenbloeding in de Spaanse badplaats Marbella, waar veel Nederlanders zijn neergestreken. De 80-jarige Gerrit van der Valk, vader van zeven kinderen, had al jaren een wankele gezondheid en verscheen nauwelijks nog in de media.

Dat was in zijn jongere jaren wel anders. De in 1928 te Voorschoten geboren zesde zoon van vader Martien, „die meer dan een vader was, hij was mijn vriend en zakenpartner”, en moeder Rie, „vooral een heel lief mens”, was niet onomstreden en veel in de pers. Bij vakbonden en arbeidsinspectie stond hij slecht te boek vanwege slechte betaling van personeel en beroerde arbeidsomstandigheden. De fiscale opsporingsdienst (Fiod) zat jarenlang achter hem aan voor belastingontduiking en valsheid in geschrifte. Hij werd zelfs van het strand in Curaçao geplukt en verdween tot zijn grote verontwaardiging achter tralies. „Ze hebben me onterecht opgepakt en onterecht vastgehouden.” De zaak werd uiteindelijk afgekocht: het concern betaalde vele tientallen miljoenen.

Het imperium dat was begonnen met een restaurantje van zijn ouders in 1939 in Voorschoten, was ook een bijna onontwarbare kluwen van holdings. Gerrit van der Valk, jarenlang de baas, legde dat uit als een verstandige constructie om ervoor te zorgen dat altijd een tak overeind kon blijven als een onderdeel bedreigd werd. Onder meer de ontvoering van zijn vrouw Toos in 1984 door de maffia had hem daartoe aangezet. Het grootste horecaconcern van Nederland telt nu 56 vestigingen en 25 hotels in andere landen. Het wordt nog altijd gerund door de Valken. De pier van Scheveningen en avifauna hielden ze overeind.

Hun symbool, de toekan, is in Nederland net zo bekend als de M van McDonald’s. Wie heeft er niet gegeten? Zelf legde hij het succes simpel uit. Hij wist wat de gewone Nederlander wilde: grote stukken goed vlees van de beste kwaliteit met volop groente en appelmoes op tafel. Dat laatste standaard afgemaakt met een rode kers. En alles tegen een betaalbaar bedrag.

’Een icoon van de Nederlandse horeca’, noemt Lodewijk van der Grinten, directeur van Horeca Nederland, hem. „Hij heeft de hotel- en restaurantsector laagdrempelig gemaakt.” John Beeren, voorzitter van Alliance Gastronomique, roemt hem om zijn missie. „Het was zijn persoonlijke missie de gewone Nederlanders buiten de deur aan tafel te krijgen en dat is gelukt.”