OM altijd gebeten hond op Aruba

Het gedwongen vertrek van hoofdofficier van justitie Hans Mos en officier Casper van der Schaft uit Aruba zet de verhoudingen met Nederland verder onder druk.

Nog geen twee jaar nadat Hans Mos met goede moed naar Aruba vertrok om daar het Openbaar Ministerie te leiden is zijn vertrek al aanstaande.

Mos bevestigt noch ontkent dat minister Rudy Croes van justitie hem de wacht heeft aangezegd, zoals zeer goed ingevoerde bronnen binnen justitie verklaren. De reden van zijn vertrek, en dat van officier Van der Schaft, blijft zo onduidelijk. Vaststaat dat Mos en zijn collega’s veel politieke weerstand op het eiland ontmoeten en dat hun werk hierdoor wordt bemoeilijkt. Dat geldt niet als het onderzoek betreft naar minder in het oog springende zaken als straat- en drugscriminaliteit.

Zodra het om gevoelige dossiers gaat, zoals corruptie, gelden andere regels. Een ernstig probleem is dat vanuit de oppositie individuele leden van een regering vrijwel per definitie worden beschuldigd van corruptie. Soms leidt dit tot aangiftes, soms tot strafzaken en soms tot sepots. In alle gevallen is het OM, bij de ene of bij de andere partij, de gebeten hond.

Een kwestie die de afgelopen periode speelde was het besluit van het OM om het beroep in te trekken tegen de vonnissen van enkele leden van oppositiepartij AVP. De aanklacht betrof de schenking van cadeaus door verdachten in verkiezingstijd. Acht jaar, zeventig getuigen en een rechtbankbehandeling verder, wilde Mos van de zaak af. Het OM en de veroordeelden spraken af dat wederzijds werd afgezien van hoger beroep. Premier Oduber van regeringspartij MEP was zeer ontstemd hierover.

Valt daar voor hoofd- en lagere officieren nog goed mee te leven, anders wordt het als politici zich haast structureel bemoeien met nog lopende onderzoeken en hierover in de publiciteit hun mening geven. Mos is dat tijdens zijn korte Aruba-avontuur meerdere keren overkomen en hij kreeg hierbij vooral te maken met Rudy Croes, de Arubaanse minister van justitie. Van hem is al langer bekend dat hij geen vriend is van Nederland.

Kort geleden nog wekte Croes irritatie bij het OM met zijn verwijt dat de Nederlandse politiecommissaris Jan van der Straaten het onderzoek naar de verdwenen Natalee Holloway heeft belemmerd. Om de zaak niet te laten escaleren, moest de, door Croes zelf benoemde, procureur-generaal Robert Pietersz van Aruba zelfs een klemmend beroep doen op de justitieminister zijn mond voorlopig te houden over het dossier Holloway.

Het bluswerk van het OM beperkt zich niet alleen tot de buitenruimte. Er is meer aan de hand. Van belang hierbij is dat kandidaten voor het ambt van procureur-generaal, officier van justitie en rechter alleen op aanbeveling van het Antilliaanse/Arubaanse Hof van Justitie kunnen worden benoemd.

Ook al omdat Aruba hun salarissen moet betalen, leidt dit nogal eens tot vertraging bij het invullen van vacatures. Kandidaten worden afgeschrikt als zij er financieel flink op moeten inleveren. Dit wekt wrevel bij de justitiemensen op Aruba, die met hun sores feitelijk nergens in Den Haag terecht kunnen.

Zo heeft het college van procureurs-generaal, onder voorzitter Harm Brouwer, formeel geen bemoeienis met het OM van het eiland. Informeel is dat overigens weer wel het geval.

Dit verklaart ook dat Mos vrijdag al kon melden dat hij bij terugkeer in dienst van het OM blijft.