'De Staphorster islam verdwijnt'

Rafiq Fris, inmiddels veertig jaar moslim, keerde in 1977 terug naar Nederland. „Een bekeerling heeft het nu veel lastiger.”

Rafiq Fris (68) viert dit jaar zijn veertigjarig jubileum als moslim. „Het was de tijd van de hippies. Ik stapte van de jazzwereld over naar de wereld van de islam en iedereen vond dat een spannend avontuur. De samenleving wilde toen, heel positief, alles over de islam weten.”

De docent aan de Islamitische Universiteit Rotterdam was een van de gastsprekers op de eerste nationale bekeerlingendag, vorig jaar. Fris wil er morgen opnieuw bij zijn. Om nieuwe moslims te ontmoeten, andere verhalen te horen, ervaringen te delen. „De anti-islamcampagne draait op volle toeren. Bekeerlingen nu hebben het veel moeilijker. Maar ik ben voor een kwart Fries, aangevuld met wat Amsterdams anarchisme en ik zie overal om me heen net zulke koppige, strijdbare mensen die niet als makke schapen alles nablaten en zelf op zoek gaan naar informatie over de islam.”

„Natuurlijk is de drempel voor vrouwen nóg hoger. De islam is volgens de vooroordelen ook vrouwonvriendelijk. Dus welke bekeerlinge kiest daar nu voor? Maar ik zie ook iets anders: slimme jonge moslima’s die vechten voor hun mogelijkheden én vrijheden. De Staphorster islam verdwijnt. Die ontwikkeling zal twijfelende vrouwen, die bang zijn voor al die vijandige reacties, over de streep trekken.”

Niet wetend welke studie hij zou beginnen, vertrok hij als tiener na de hbs naar Zuid-Afrika. „Ik vluchtte voor de dienstplicht, maar kwam van de regen in de drup, middenin in de apartheid. In Afrika heeft deze gereformeerde jongen zijn horizon verbreed. Ik zag wat mijn christelijke ’stamgenoten’, de Nederlandse, Engelse, Portugese kolonisten en missionarissen in zuidelijk Afrika uit naam van de liefde allemaal hadden gedaan. Dat klopte niet. Ik vergeleek dat met de sfeer in moslimlanden zoals Soedan en Egypte. Ik ben er steeds meer over gaan lezen: de puzzelstukjes vielen in elkaar. De islam voelde als spiritueel thuiskomen.”

Naar zijn Nederlandse ’thuis’, keerde hij terug na ’twintig jaar rondscharrelen in de islamitische wereld’. „Dat was vreemd. Ik was vreemd. Mijn Egyptische vrouw en ik kwamen uit Saoedi-Arabië, waar ik vierenhalf jaar aan de Islamitische Universiteit van Medina had gestudeerd en was gehersenspoeld door een soort calvinistische salafisten die heel benauwend gek waren op letterlijke teksten en uiterlijkheden. We waren toe aan iets anders.”

„Mijn vrouw droeg vroeger in een vrij Caïro de kortste rokjes, maar was in Medina om niet op te vallen lange gewaden gaan dragen. Op Schiphol trok die zwarte tent juist wel de aandacht.”

Toch was Nederland in 1977 gastvrij voor de bekeerling en zijn vrouw. Fris was medeoprichter van het Moslim Informatie Centrum: „Er was veel vraag naar informatie, naar dialoog, naar ontmoeting. Het was een positief klimaat. Dat is door Khomeini, Rushdie en de Golfoorlog verslechterd. Maar ik heb goede hoop dat het dieptepunt van de anti-islamsfeer achter de rug is.”