Zonder zwembad geen sportactiviteit meer

Gehandicaptenorganisatie Dichterbij stoot haar laatste twee eigen zwembaden af. Ouders en medewerkers protesteren.

Alsof de duvel ermee speelt. Het nieuwe jaar begint met technische mankementen, waardoor de zwembaden op de locatie Maria Roepaan in Ottersum, bij het Limburgse Gennep, en de Binckhof in Velp, bij het Brabantse Grave, noodgedwongen dicht blijven. Zo kunnen de gehandicapten van beide instellingen alvast wennen aan de nieuwe werkelijkheid.

Want de twee laatste warmwaterbaden van gehandicaptenorganisatie Dichterbij sluiten op 1 maart voorgoed. De zorgverlener stoot zijn zwembaden af omdat ze te duur zijn. Tot ergernis van veel medewerkers en ouders van cliënten.

„Zwemmen is voor sommige gehandicapten de enige activiteit. Als die wegvalt, bewegen ze niet meer en daardoor zullen hun klachten verergeren en zal op termijn de zwaarte van de zorg toenemen”, zegt Harm van der Meer, sportcoach van Dichterbij in de regio Gennep. „Het bad in Ottersum is speciaal gebouwd voor meervoudig gehandicapten. Sommigen kunnen met wat aanpassing ook naar een gewoon zwembad. Maar dat geldt niet voor een kleine 250 cliënten met een gedragsstoornis, die schreeuwen of opeens hun broek naar beneden trekken. Met het zwembad verdwijnt trouwens de hele afdeling sport en beweging.”

Oud-medewerker Eugene Verheggen zet zich in voor behoud van het zwembad in Velp, dat met zijn extra warme water niet alleen gunstig is voor gehandicapten, maar ook bijvoorbeeld voor reumapatiënten. Hij alarmeerde de politiek van Grave en probeert fondsen te werven om het zwembad open te houden. „We hebben al uitstel gekregen, want eigenlijk zou het bad per 1 januari dichtgaan. Dichterbij onderhandelt nog met drie potentiële kopers. Het bad zou bijvoorbeeld kunnen passen bij een voormalig klooster, dat tot luxe hotel en nieuwe appartementen zal worden verbouwd. Maar op de schetsen in het kadaster komt het zwembad al niet meer voor.”

Dichterbij probeert in de onderhandelingen over verkoop van de zwembaden te bedingen dat haar cliënten kunnen blijven zwemmen. „Als er ondernemers zijn die de baden willen overnemen, dan regelen wij graag dat de huidige gebruikers er kunnen zwemmen”, zegt Jan van der Kruis, voorzitter van de raad van bestuur van de zorginstelling. Lukt dat niet, dan moeten de gehandicapten een plek krijgen in gemeentelijke zwembaden. „De oplossing moet worden gevonden in aparte clubjes en aparte tijden, waarop het water tijdelijk wat warmer wordt. Dat kan immers ook in andere plaatsen, waar nooit speciale voorzieningen voor gehandicapten zijn geweest.”

Volgens Van der Meer is het tijdelijk opwarmen van het water voor veel zwembaden een onoverkomelijk probleem, waardoor veel gehandicapten niet meer kunnen zwemmen. Maar Dichterbij wil hoe dan ook van zijn zwembaden af. „Er zijn er al drie gesloten, hier op het terrein van de voormalige Augustinusstichting en bij Maria Roepaan”, zegt Van der Kruis. „Dat heeft niets met bezuinigingen te maken, maar alles met decentralisatie en een stelselwijziging in de AWBZ (algemene wet bijzondere ziektekosten).

Mensen, en dus ook de betreffende gehandicapten, die zorg nodig hebben, krijgen hun eigen budget op basis van indicatie. Instellingen als Dichterbij moeten daardoor veel persoonlijker werken dan voorheen. Groepsverblijven op terreinen in de bossen maken plaats voor aangepaste woningen in gewone woonwijken. Van de 1200 bewoners die Maria Roepaan en Augustinus in hun hoogtijdagen hadden, zijn er nog ruim driehonderd over, de rest woont elders. In Velp zijn nog maar tachtig bewoners van de voormalige Brinckhof overgebleven.

„Bij instellingen voor intramurale zorg droegen cliënten een deel van hun inkomen af voor collectieve ontspanning. Van honderd gulden per cliënt kon je in Gennep dus veel doen”, aldus Van der Kruis. „Nu kan dat alleen nog maar op basis van vrijwilligheid, waardoor de ruimte voor grote collectieve voorzieningen gigantisch is afgenomen. De mensen die nu bezwaar maken, grijpen terug op de solidariteit die voorheen in de zorg bestond. Maar door de individualisering bestaat die solidariteit niet meer.”