Schaatsen en ringsteken op het ijs

Het zou nu moeten lukken. Klimaatwetenschappers stellen al jaren dat in een opwarmende wereld de kansen op een Elfstedentocht afnemen. Maar daar hoort een nuance bij: het klimaat varieert ook van nature.

Twee jaar geleden zeiden Britse wetenschappers dat tot 2009 de natuurlijke variatie de menselijke opwarming zou compenseren. Daarna zou het klimaat er de sokken in zetten. Vanaf 2010 zullen dus records worden gebroken. Ofwel: de kansen op een Elfstedentocht zijn de laatste jaren hetzelfde gebleven, maar dreigen nu te kelderen.

Tot nu toe hebben de Britten redelijk gelijk gekregen. In 2007 beschreven ze in het vakblad Science hoe ze hun klimaatmodel nou eens niet de toekomst maar het verleden hadden laten ’voorspellen’. Toen dat na wat aanpassingen goed lukte, trokken ze de stoute schoenen aan en zetten ze hun model in voor de toekomst. Ze voerden het weer van 2005 in en lieten het tien jaar door rekenen.

Op die manier bereikten ze een nauwkeurigheid die andere klimaatmodellen missen. Die kijken zo ver vooruit dat ze natuurlijke variaties als El Niño of La Niña vaak over het hoofd zien. Deze fenomenen, die de wereldtemperatuur sterk kunnen beïnvloeden, duren hooguit een à twee jaar.

„We hebben het afgelopen decennium veel La Niña’s gehad en die koelen de aarde af”, bevestigt Rob van Dorland, klimatoloog van het KNMI. „En er zit er weer een aan te komen. Als die doorzet, houdt ook de demping van de door de mens veroorzaakte opwarming aan, en krijgen de Britten ongelijk.”

Dat neemt niet weg dat de mens de aarde opwarmt. Ondanks de demping zitten de laatste jaren allemaal in de top van warme jaren. Dat maakt de kans op een Elfstedentocht kleiner. Vorig jaar becijferde het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) dat de tocht nog maar eens in de achttien jaar zal kunnen worden gehouden. Rond 1950 was dat elke vier jaar. En als de klimaatverandering doorzet, is de kans tegen 2050 nog maar eens in de 150 jaar.

Maar wat zeggen deze kansen nu een hogedrukgebied het weer al tijden in zijn greep heeft? Deze dagen zijn niet de klimaat- maar de weermodellen aan het woord. Die zeggen dat het hoog van zijn plaats komt en dat zou het einde van de vorstperiode kunnen betekenen. Maar het kan ook ’goed’ gaan; sommige weercomputers voorspellen zelfs dat zich komende week een nieuw hogedrukgebied boven Europa nestelt. Dan zou de vorst zomaar kunnen aanhouden met wie weet een Elfstedentocht.