'Anti-Sarkozysme' groeit met crisis'

Overal in Europa stijgt de sociale spanning door de crisis. Maar alleen in Frankrijk wordt massaal gestaakt.

De Franse vakbonden slaagden gisteren in hun opzet: meer demonstranten op de been te krijgen dan op 29 januari. Toen gingen ruim een miljoen Fransen de straat op, nu waren het er meer.

De eis was onveranderd, het vakbondsfront wil de crisis te lijf met loonsverhoging en meer investeringen om de consumptie te stimuleren. President Nicolas Sarkozy houdt vol dat dit er niet in zit. Door miljardensteun aan banken en autoproducenten is het begrotingstekort naar nieuwe, onheilspellende recordhoogten gestegen.

Dat in Frankrijk zo massaal wordt gestaakt valt op in Europa. Spanje telt veel meer werklozen, alleen zijn demonstraties er zeldzaam en van een algemene staking is al helemaal geen sprake. Hetzelfde geldt voor Duitsland en in Groot-Brittannië is ook nog geen groot straatprotest geweest. Italië lijkt nog het meest op Frankrijk, alleen mist de beweging hier kracht omdat vakorganisaties en oppositie verdeeld zijn.

Een eerste verklaring is dat in Frankrijk onvrede altijd geuit wordt op straat, dat onderhandelen en polderen er nooit wortel hebben geschoten. De huidige regering probeert al een tijd een overlegcultuur vorm te geven, maar die prille poging is nauwelijks bestand tegen het geweld van deze crisis.

Daar komt bij dat het sociale klimaat de afgelopen weken verder is verslechterd: dat Total, dat dit jaar een recordwinst boekte, bijvoorbeeld 555 mensen ontslaat, wekt alom verontwaardiging. Teken aan de wand is de radicalisering van het verzet tegen het verlies aan banen hier en daar. Vorige week werd de topman van Sony Frankrijk een nacht vastgehouden in een fabriek in Les Landes die dicht gaat. Maandag bekogelden woedende werknemers de directie van bandenproducent Continental die een vestiging gaat sluiten met 1100 werknemers.

Ten slotte krijgen de bonden de wind in de zeilen door toenemende ergernis over de president. Sarkozy heeft geprobeerd zich te bevrijden van zijn ’blingbling’-imago, zoals zijn voorkeur voor grote horloges en rijke vrienden werd omschreven. Dat leek te lukken. Maar voor een groot deel van de publieke opinie blijft hij iemand die het individuele succes verheerlijkt. Terwijl er, in de woorden van de schrijvende psychoanalyticus Serge Hefez, nu juist behoefte is aan iemand die op een ’Obama-achtige manier’ solidariteit predikt.

Het ’anti-Sarkozysme’ is verder gevoed door een polemiek rond het zogenoemde ’fiscale schild’. Dat schild zet het maximale tarief voor de inkomstenbelasting vast op 50 procent. De laatste dagen klonk de roep om de grens af te schaffen steeds luider, ook in Sarkozy’s eigen partij. De president wilde er niets van weten. „Ik ben niet gekozen om belastingen te verhogen”, waarschuwde hij. „Mensen die geld hebben, moeten we in Frankrijk houden.”