Een sublieme speech, in vorm en inhoud

In zijn aanvaardingsrede gaf Obama blijk van hoop en nuchterheid.

De inaugurele rede van Barack Obama contrasteerde sterk met de speeches die we in het afgelopen jaar gewend waren. Hier was een calvinistische Obama. Hij refereerde aan waarden, was dankbaar en strijdbaar maar ook bewust en bij vlagen concreet. De toespraak stond vooral in het teken van wederopbouw, hoop en het oplossen van de wereldwijde crisis. Een andere toon met minder klapmomenten.

Obama begon met deemoed, dankbaarheid en bewustzijn te noemen als anker voor zijn rede. Hierna vervolgde hij met zijn positieve kernboodschap. Hij maakte dat duidelijk door twee tegenstellingen: „Wij zijn samengekomen omdat we de voorkeur geven aan hoop boven vrees, aan eenstemmigheid boven conflict en onenigheid.”

Vervolgens behandelde hij drie hoofdpunten: de stand van zaken in Amerika zelf, de oplossingen voor de problemen en het vizier op de wereld. Obama is duidelijk over Amerika zelf. De tijd van het uitstellen van vervelende beslissingen en eigenbelang is voorbij. De oplossing duidt hij aan met een drieslag: „Vanaf heden moeten we onszelf oppakken, het stof afschudden en onszelf aan het werk zetten met het herscheppen van Amerika.”

De oplossingen liggen in eigen verantwoordelijkheid, in het onder ogen zien van de problemen en de bereidheid om die op te lossen. Obama doet hier een beroep op de veerkracht en onbegrensde mogelijkheden van Amerika.

Wanneer hij spreekt over hoop en vertrouwen in elkaar en in de Verenigde Staten doet hij denken aan the great communicator Ronald Reagan.

Barack Obama zet zijn speech op bepaalde momenten kracht bij door te kijken naar het publiek en door handgebaren. Hij lijkt zelfs geluisterd te hebben naar de oude meester van de welsprekendheid Quintillianus wanneer hij zijn hand zo houdt dat de duim de wijsvinger raakt of de middelvinger. Het zou getuigen van zekerheid.

Over de oplossingen voor de crisis klinkt Obama zeker maar ook poëtisch: „Aangaande onze gemeenschappelijke defensie, achten wij kiezen tussen onze veiligheid en onze idealen onjuist.” Hij argumenteert goed en onderbouwt zijn argumenten helder en concreet en geeft voorbeelden. Niet zelden in een opsomming of met een drieslag zoals wanneer hij een duidelijke handreiking doet aan moslimlanden: „Tot de moslimwereld zeg ik: wij streven naar vooruitgang op basis van wederzijds belang en respect.”

Aan het einde wordt hij persoonlijk door zijn bevoorrechte positie als president te vergelijken met de positie van Afro-Amerikanen nog geen 60 jaar geleden.

Zijn slot spreekt hij gedragen uit en hij werkt, met een stemverheffing en opgeheven vinger die doen denken aan Martin Luther King duidelijk toe naar zijn slot, wanneer hij de eerste president van Amerika, George Washington, aanhaalt. Zijn uitsmijter is dan ook het citaat: „Amerika, laat onze kinderen kunnen zeggen dat wij, toen we op de proef werden gesteld, weigerden bij de pakken neer te zitten en niet terugkeerden op onze tocht en met het oog gericht op de horizon en onder Gods zegen deze grote gift van de vrijheid verder droegen en veilig overdroegen aan volgende generaties."

Een speech met hoop als thema maar ook met concrete oplossingen, die nu al kan worden beschouwd als een voorbeeld voor iedereen, zowel naar vorm als naar inhoud.