Europese Unie stuurt waarnemers naar Oekraïne

EU-waarnemers vertrekken vandaag naar Oekraïne om te controleren waarom dat land geen Russisch gas meer doorvoert. Tegelijkertijd komen de twee hoofdrolspelers voor overleg naar Brussel.

Oekraïne en Rusland staan positief tegenover het sturen van Europese waarnemers. Het voorstel werd gisteren gedaan door voorzitter Barroso van de Europese Commissie en de Tsjechische premier Topolanek, die tijdelijk de EU aanvoert. Rusland zou de aanwezigheid van de waarnemers zelfs als voorwaarde stellen, voor het weer gas gaat leveren.

Wellicht kan de afvaardiging, die vandaag naar Kiev vertrekt, de patstelling tussen Rusland en Oekraïne doorbreken – of anders tenminste meer duidelijkheid verschaffen. Gisteren viel de doorvoer van gas helemaal stil en het is de vraag hoe dat komt. De twee partijen blijven elkaar beschuldigen van het dichtdraaien van de kranen.

„Oekraïne stopte het gastransport, niet Gazprom”, zei een woordvoerder van de Russische premier Poetin in een telefonische toelichting. Maar volgens een Oekraïense woordvoerder stopte juist het Russische staatsbedrijf Gazprom gisterochtend met het leveren van gas.

In harde woorden riep commissievoorzitter Barroso de twee landen op hun conflict zo snel mogelijk op te lossen. „Het is onaanvaardbaar dat de zekerheid van gasleveranties in de EU gegijzeld wordt door de onderhandelingen tussen Oekraïne en Rusland. De reputatie van beide landen als betrouwbare partner van de EU staat onder druk.”

Op Oekraïne kan de EU druk uitoefenen en dat deed Barroso dan ook. Hij waarschuwde dat de onderlinge toenadering in gevaar kan komen. „Als Oekraïne dichter bij de EU wil komen, moet het geen problemen creëren in de doorvoer van gas.”

Druk uitoefenen op Rusland is moeilijker, al was het maar omdat dat land helemaal geen toenadering zoekt. Intussen is de EU wel voor 40 procent van haar gasimport afhankelijk van Rusland en het grootste deel daarvan komt via Oekraïne binnen. Alternatieven zijn nauwelijks te vinden. Noorwegen, een andere grote gasleverancier, zit al vrijwel aan het maximum van zijn exportcapaciteit.

Gazprom eist een hogere prijs voor het gas dan het Oekraïense transportbedrijf Naftogaz wil betalen. Naftogaz liet gisteren weten maximaal 201 dollar per duizend kubieke meter te bieden, maar dat vindt Gazprom te weinig. De Russen vroegen eerder 250 dollar, maar hebben de prijs inmiddels opgeschroefd.

Vandaag ontmoeten Gazprom-topman Miller en zijn collega Dubyna van Naftogaz elkaar in Brussel. Ze overleggen daar eerst met het Europees Parlement. Miller en Dubyna praten ook met eurocommissaris Piebalgs van energie.

Europarlementariërs vinden dat de EU meer alternatieven moet zoeken om aan gas te komen. Daarnaast moeten de lidstaten hun onderlinge verbindingen verbeteren en elkaar bijstaan als er tekorten zijn.

Het zuidoosten van Europa, vooral Bulgarije, is zwaar getroffen door het gasconflict. Maar ook Frankrijk en Duitsland hebben te maken met een serieuze vermindering van de aanvoer. Die landen kunnen dat voorlopig opvangen met reserves en gas uit andere landen, zoals Noorwegen.