oplossing

Taku!!! Onze ijshutten en pikaluyak smelten. Wij vrezen Takanakapsaluk die siku verandert in water. Klimaat is een vriend die vreemd beweegt. Sila straft ons het meest. Ka-Ha-Si, stop Keelut!

Bovenstaande tekst is afkomstig uit de cultuur van de Inuit, waarin al honderd jaar geleden werd gewaarschuwd voor een klimaatverandering. Taku betekent ’Kijk!’, maar is in de taal van de eskimo’s ook een woord om de Grote Gletsjer aan te roepen. Pikaluyak betekent ijsberg. Takanakapsaluk is de geest van de zee, Sila de geest van het weer, Keelut de geest van de aarde. Siku betekent ijs. Ka-Ha-Si is de Inuitjongen die sjamaan (toverpriester) is geworden en Sila en Keelut kan bedwingen. ’Klimaat is een vriend die vreemd beweegt’, is een Inuit-spreekwoord. Al deze zinnen en woorden kwamen voor in de tentoonstelling ’Als het ijs smelt’, die in 2008 te zien was in het Rijkmuseum voor Volkenkunde in Leiden.

’Het was verschrikkelijk. Maar o, wat hebben we genoten.’ Met deze hartekreet stuurden de meeste deelnemers hun oplossing van de King William’s Trouw Test 2008 in.

Drie weken is er intensief gezocht en gegoogled en zijn er vele nieuwe contacten tussen puzzelaars gelegd. De KWTT-community die op de site www.jasperscryptogrammensite.com elkaar van hints en suggesties voorzag (ruim 100.000 bezoeken in drie weken tijd), leverde warme nieuwe vriendschappen op. Dagen achtereen deelde men daar de vreugde over een vondst of de teleurstelling na een vergeefse zoektocht met elkaar. Ook op andere fora zoals FOK-forum en de Brabants gekleurde site voor internetspeurders Serendip.nu werd koortsachtig gezocht om alle 150 vragen te beantwoorden en de ’heidens lastige’ slotzin tot een oplossing te brengen. Overal in het land werd samengewerkt, van een Brabantse groep tot een Gronings collectief en van een stel Utrechters tot een vriendenkring in Bodegraven. Die laatste sleepte uiteindelijk de hoofdprijs in de wacht.

De meeste moeite gaf de opgave ’Die ene zin’ uit 2008 - het zijn de eerste woorden uit Arthur Japins gelauwerde boek ’De overgave’. Daarnaast gaf het hoofdstuk met vragen over vijftig jaar geleden veel problemen, brak men zich het hoofd over de (sub)labels van klassieke grammofoonplaten en bleken de tien woorden waarin het cijfer 8 een rol speelde nogal lastig. Maar ook de hoofdstukken over Zwitserland, het land waar ze hun volkslied een psalm noemen, en Drenthe waren niet in één oogopslag op te lossen.

„Eigenlijk hoor je hier geen baan naast te hebben”, verzuchtte een inzender. Velen gaven aan dat ze besmet waren met het KWTT-virus en er niet voor terugdeinsden om een stuk of 3000 lp’s door hun handen te laten gaan, maar vond de Pickwick niet. Uiteindelijk vond iemand zijn ontbrekende label in een stalletje met oude platen in Rome! Anderen liepen bijna stuk op de modefoto’s, kregen een hartgrondige hekel aan alles wat met nieuwe kleren te maken heeft en maakten zich achteraf hevige verwijten dat ze niet voor het mooie ijs hadden gekozen maar voor de zoektocht naar het onmogelijke.

Opvallend is dat velen vastgeroest aan de computer zaten. Internet was de heilige koe. Waar ook nog deelnemers hun antwoorden probeerden te vinden in modewinkels, bibliotheken en platenzaken of waar zij (soms met succes) de webmaster van een vlindersite in de arm namen of met de firma Pickwick (vraag 2.6) mailden, maakten anderen overuren achter de pc. Als een antwoord niet op het net te vinden was, kon het volgens sommigen ook niet goed zijn en werd de zoektocht maar weer voortgezet.

Natuurlijk bood internet soms ook uitkomst. Zo werd het online Inuit-woordenboek gebruikt om de slotzin compleet te maken. Je leerde veel over de eskimo’s, hun taal, sages en geesten, schreef een deelnemer. Alleen het snuffelen langs modefoto’s, Amerikaanse presidentskandidaten, vlinders en muzieklabels werd door diverse mensen meer ervaren als strafwerk dan als puzzelen.

En toch... De vlinders waren te vinden in de Ecologische atlas van dagvlinders, over Zwitserland staan massa’s reisboeken in de bieb, als je wist dat je de velden van Drenthe moest betreden was ook daarover genoeg papieren informatie voor handen. Voor de modefoto’s (2006 en 2008) vonden sommige deelnemers mensen die verstand van kleding hebben.

De riviereilanden komen uit Europese steden en zijn in menig wegenatlas genoemd. Overigens: een klein foutje in de opgave, waarvoor excuses: het eiland in de Donau bij Boedapest had een hokje te weinig. Voor de ontdekkers bood het boek ’Zeevaarders en ontdekkingsreizigers’ veel soelaas. Oud papier is wat de uitdrukking zegt: oud papier of wel oude kranten. En dan nog de ’GROEN te’-vraag, in een krant die ’groen’ als een van de speerpunten heeft. Lastig op te lossen, hoewel het achteraf ook wel weer meeviel: het ging om groene groenten, zoals er ook stond.

Het zit er op. ’Drie weken lang zat mijn hoofd vol met Zwitsers, Drenten, ontdekkers en achten’, schreef een inzender. „Het was vreselijk, maar heerlijk. Volgend jaar weer?”