'Dat snijden moet veel te snel'

amsterdam – De woningmarkt ’disfunctioneert’ en is ’het vergeten hervormingsdossier’, stelt de ambtelijke werkgroep die bezuinigingen op de woningmarkt onderzocht. De uitgaven kunnen fors omlaag, is de boodschap, waardoor de markt beter haar werk gaat doen.

Maar dat beeld is te rooskleurig, vindt Jim Schuyt, directeur van woningcorporatie De Alliantie. „Het is een vrolijke verpakking om een bittere pil.”

Schuyt leidt een corporatie met 60.000 woningen in Amsterdam, Flevoland, ’t Gooi en rond Amersfoort. Hij heeft de voorstellen van de werkgroep ’met rode oortjes’ gelezen. „De woningmarkt is niet zozeer een vergeten markt, maar altijd ondergeschikt geweest aan andere markten, zoals de arbeidsmarkt. Ze staat laag in de pikorde.”

Het belang van de schatkist is dominant, is de ervaring van Schuyt. „Het ene moment heeft de overheid belang bij hoge huren, het volgende bij lage.”

De ambtenaren moeten dus niet doen alsof ze nu de blauwdruk voor de woningmarkt hebben. „Het is meer vanuit het geld geredeneerd, dan vanuit de goede werking van de markt. Dat begrijp ik wel, dat was de bedoeling.”

De opvallende vondst – de bezitsbelasting – is volgens Schuyt typerend voor die benadering. De ambtenaren stellen voor om de huren van de huizen van corporaties te verhogen. Zeker als de huurders hogere inkomens hebben of als het huis erg gewild is. Dat leidt wel tot een hogere huurtoeslag, als de huurder niet zo welvarend is.

Om dat geld terug in de schatkist te krijgen, en de hogere huurinkomsten van de corporaties af te romen, bepleiten de ambtenaren een bezitsbelasting. Verhuurders betalen die belasting over hun woningbezit.

Dat is misschien een goed instrument voor de schatkist, meent Schuyt, maar het is niet gezegd dat daardoor de markt beter gaat functioneren. „De werkelijkheid is weerbarstiger. In Almere kunnen wij bijvoorbeeld niet de huur vragen die maximaal is toegestaan, omdat die dan hoger zou worden dan de huur op de vrije markt. In Amsterdam en ’t Gooi kunnen we de huren niet te ver laten oplopen, omdat dan de verpleegkundige en de onderwijzer er niet meer terecht kunnen. In andere delen van het land is het scheefwonen weer helemaal geen probleem. Voor de woningmarkt bestaan geen makkelijke oplossingen, er zijn vele regionale markten.”

De woningmarkt is het meest gebaat bij investeringen, is de overtuiging van Schuyt. „We hebben meer woningen nodig om de markt beter te laten werken. Dat zet de meeste zoden aan de dijk.”

Een gemiste kans vindt Schuyt dat de ambtenaren geen verband hebben gelegd tussen de markten voor kopers en huurders. „Ze hebben die markten opgeknipt en volledig gescheiden behandeld. Ik had gehoopt dat ze het meer in samenhang zouden zien hoe beide markten beter op elkaar aan kunnen sluiten.”

Hij schrikt van de snelheid waarmee bezuinigingen gehaald moeten worden. De scenario’s rekenen op minimaal 3 miljard minder overheidsuitgaven aan wonen in 2015.

„Dat is gigantisch snel. Als je op de woningmarkt niet de weg van de geleidelijkheid volgt, gebeuren er ongelukken: een instortende bouwproductie, prijsdalingen, iedereen blijft nog meer zitten waar die al zit.”

De ambtenaren constateren dat het bouwen van huizen, van plan tot oplevering negentig maanden – te lang – duurt. Schuyt: „Dat is langer dan de tijd die zij nemen om de markt te hervormen.”