Inzet mantelzorgers is groot, maar maximum is vast nog niet bereikt

Eén op de vier volwassenen geeft hulp aan familie of vrienden die zorg nodig hebben. Omgerekend zijn dat zo’n 3,5 miljoen mensen. Gelet op dat enorme aantal mantelzorgers ligt de conclusie voor de hand dat de vrijwillige inzet voor hulpbehoevenden aan een maximum zit. Zeker als daar de indrukwekkende verhalen bijgevoegd worden van mensen die naast hun drukbezette leven, voor een ander zorgen. En dan zijn ook nog eens 50.000 tot 100.000 mantelzorgers zo overbelast dat ze minder gaan werken, of hun baan opzeggen.

Tegen deze achtergrond komt het als een beetje wereldvreemd over dat het de koepelorganisatie in de ouderen- en thuiszorg Actiz, nog niet genoeg is. Zieke of hulpbehoevende ouderen zouden standaard eerst met familie, vrienden of buren zorg moeten regelen. Pas als dat echt niet lukt, kan de zieke aanspraak maken op professionele thuis- of ouderenzorg. Op deze manier kan de inzet van beroepskrachten beperkt worden.

Hoe ongemakkelijk dit pleidooi ook is gezien de toch al zo grote bijdrage van mantelzorg, Actiz voert wel een aantal dwingende redenen aan voor zo’n ’cultuuromslag.’ De kosten van de zorg nemen gigantisch toe, de tekorten aan personeel ook: in 2025 zijn er maar liefst 450.000 extra zorgverleners nodig. Gezien de vergrijzing zijn die er niet. Met dit voorstel wil Actiz bovendien een alternatief bieden voor andere plannen voor bezuinigingen op de zorg, zoals recent voorgesteld door de ambtelijke werkgroep Zorg.

Van de huidige mantelzorgers kan niet meer worden gevraagd, maar er is alle reden te onderzoeken of het mogelijk is de kring van vrijwilligers te vergroten. Eenvoudig is dat niet, zeker niet nu vrouwen worden aangespoord meer betaald werk te verrichten. Zij nemen het leeuwendeel van de mantelzorg op zich. Daarom probeerde oud- staatssecretaris Bussemaker mannen te stimuleren hun aandeel te leveren; daar ligt een enorm potentieel.

Ook van werkgevers wordt een bijdrage verwacht. Met het bieden van flexibele werktijden, meer mogelijkheden om thuis te werken, en verlofregelingen die niet alleen voor familieleden gelden maar ook voor buur of vriend .

SER-voorzitter Rinnooy Kan noemde mantelzorgers in de Mantelzorglezing ’het onmisbare kapitaal voor een betrokken, zorgzame samenleving.’ Zo is het. Een plicht past daar niet bij, maar ook op vrijwillige basis kan dat kapitaal vast nog verder tot wasdom komen.