Brussel zet Grieken onder druk

Brussel zet alles op alles om probleemgeval Griekenland financieel weer op de rails te krijgen. Want als dat niet lukt, komt de euro in gevaar.

Een economische crisis, oplopende werkloosheid en onvoorspelbare belastingopbrengsten. De problemen die de Griekse regering moet oplossen, zijn niet gering. Bezuinigingen en lastenverhogingen zijn noodzakelijk, maar de Griekse bevolking zit daar bepaald niet op te wachten.

De Europese Commissie draait de duimschroeven nu bovendien aan: Brussel doet aanbevelingen om het overheidstekort terug te dringen en geeft – voor het eerst in het bestaan van de Europese Unie – aanwijzingen om de Griekse economie weer gezond te maken.

Griekenland moet de komende tijd regelmatig verslag uitbrengen van de vorderingen, die vervolgens beoordeeld worden door de EU-ministers van financiën. „We gaan een zeer gedetailleerd en permanent controlesysteem instellen”, zei eurocommissaris Joaquin Almunia van economische zaken gisteren bij de beoordeling van het Griekse herstelplan.

Het goede nieuws voor Athene is dat de commissie het plan steunt. Maar dan moeten de Grieken het ook uitvoeren, anders legt Brussel extra maatregelen op. Almunia drong aan op hervorming van het pensioenstelsel, de gezondheidszorg en de arbeidsmarkt. Zo ver is Brussel nooit eerder gegaan in het meesturen aan een Europese economie. Dat is mogelijk door het Verdrag van Lissabon, dat sinds 1 januari van kracht is.

Niemand in Brussel is vergeten hoe Griekenland heeft gespot met de regels van het stabiliteitspact voor de euro. Keer op keer bleken cruciale cijfers niet te kloppen en waren de tekorten hoger dan verwacht. Met een tekort van meer dan 12 procent over 2009 als toppunt - de vorige regering ging uit van ruim 3 procent. Dat niveau wil Papandreou, zeer ambitieus, in 2012 alweer bereiken.

Een stop op de ambtenarensalarissen, extra accijnzen op brandstoffen en hogere pensioenleeftijden moeten de boeken op orde krijgen. Dat zal pijn doen. Papandreou kan binnenkort, als ook de EU-ministers van financiën hun zegen geven, wél zeggen dat het moet van Europa.

Almunia is dan opgevolgd door de Fin Olli Rehn. Maar niets wijst erop dat de volgende ploeg Griekenland minder streng zal aanpakken. Want als deze crisis voortwoekert, komt het hele europact onder druk te staan. De trend naar meer economische sturing lijkt onomkeerbaar.

„We hebben de afgelopen elf jaar laten zien dat de monetaire unie een groot succes is”, zei Almunia uitdagend naar critici die het einde van de euro voorspellen. Maar hij erkende dat ook Spanje, Portugal ’en andere landen’ op de voet gevolgd moeten worden om te voorkomen dat hun tekorten uit de hand lopen.

Een speciale rol is straks weggelegd voor het Europese statistiekbureau. Eurostat moet extra bevoegdheden krijgen om nationale cijfers te controleren. De lidstaten hebben zo’n voorstel al eens verworpen, omdat ze geen pottenkijkers willen. Deze keer maakt het plan meer kans, met dank aan de Griekse crisis.