Rechtszaken Silvio Berlusconi opgeschort

Is de nu aangenomen wet ’legitieme verhindering’ een opstapje naar immuniteit voor de Italiaanse premier, president en parlementariërs?

De Italiaanse Tweede Kamer heeft gisteren een wetsontwerp goedgekeurd waardoor de rechtszaken waarin Silvio Berlusconi verdachte is, kunnen worden opschort. De wet heet ’legitieme verhindering’ en houdt in dat de premier niet voor de rechter hoeft te verschijnen omdat hij het te druk heeft met regeren.

Tot nu toe was het aan een rechter om te bepalen of Berlusconi een geldig excuus had om niet in de rechtszaal te verschijnen – als hij bijvoorbeeld een buitenlands staatshoofd moest ontvangen of bij een kabinetsberaad moest zijn. Dat verandert: de rechter moet nu accepteren dat Berlusconi niet bij een zitting kan zijn als die verklaart essentiële verplichtingen elders te hebben.

De nieuwe wet zal waarschijnlijk later deze maand ook door de Senaat worden goedgekeurd. De premier heeft dan wat ze in Italië een ’juridisch schild’ noemen. Die hebben dan ook alle ministers. Er lopen geen rechtszaken tegen ministers, maar Berlusconi is wél verdachte, in twee zaken.

In de ene wordt hij beschuldigd van het omkopen van een Britse advocaat, die in ruil voor 600.000 dollar zijn mond hield over geheime bankrekeningen. De advocaat is al veroordeeld, de uitspraak in hoger beroep komt eraan.

De tweede rechtszaak draait om het sjoemelen bij de aankoop van tv-rechten voor zijn commerciële station Mediaset. Berlusconi wordt verdacht van belastingfraude en boekhoudfraude.

De Italiaanse regeringsleider zegt onschuldig te zijn en beweert dat hij voortdurend voor het gerecht wordt gesleept, omdat linkse magistraten hem te grazen willen nemen. „Ik ben het zat”, zei de premier ook deze week weer. „Ik breng de weekeinden met mijn advocaten door om me te verdedigen tegen deze juridische vervolging.” Hij claimt al tweehonderd miljoen euro te hebben uitgegeven aan advocaten sinds hij in 1994 in de politiek is gegaan.

De ’legitieme verhindering’ is de zoveelste manier om een veroordeling van de omstreden premier te voorkomen. Eerder al bestond er een wet die hem onschendbaar maakte. Maar die bleek eind vorig jaar in strijd met de grondwet en verdween dus in de prullenbak, met als gevolg dat de twee rechtszaken werden hervat.

Een paar advocaten, die ook in het parlement zitten, kwamen vervolgens met deze oplossing op de proppen. De nieuwe wet is anderhalf jaar geldig. Het is de bedoeling dat er in de tussentijd een grondwetswijziging komt die de premier – en mogelijk alle parlementariërs en de president – immuniteit geeft.

Partijgenoten van Berlusconi zijn tevreden. „De premier, die democratisch is gekozen, moet zijn tijd en energie besteden aan het besturen van dit land, niet aan zijn verdediging”, meent Fabrizio Cicchitto. De leider van een oppositiepartij, Antonio di Pietro: „In een normaal land zouden ministers en de premier juist extra snel voor de rechter moeten verschijnen om verantwoording af te leggen over eventuele misdaden, in plaats van dat te verhinderen.”