Tuchtraad: geen relatie autisme en vaccinatie

Het medische vakblad The Lancet trekt een omstreden artikel terug. De claim was dat kinderen autistisch werden van een vaccin.

De hoofdredactie van The Lancet trekt een artikel terug omdat de Britse medische tuchtraad (GMC) er vorige week een hard oordeel over heeft geveld. Volgens de raad zijn de onderzoekers ’onverantwoord en oneerlijk’ geweest en hebben ze getuigd van een ’schrijnend gebrek aan respect’ ten opzicht van hun jonge patiëntjes.

Hoofdonderzoeker was de Britse arts Andrew Wakefield. In 1998 publiceerde hij zijn opzienbarende studie. Daarin figureerden twaalf kinderen met diarree, buikpijn en autistische klachten. Bij acht van hen zouden de problemen zijn begonnen na een inenting tegen bof, mazelen en rode hond.

Bewijs voor een causaal verband had Wakefield niet, maar zijn suggestie zaaide grote paniek. Veel Britse ouders hielden hun kinderen weg van de bewuste vaccinatie. Gevolg was dat er op het eiland weer flinke epidemieën van mazelen uitbraken onder kinderen. Enkele zijn er zelfs aan overleden.

Al in 2004 rees grote twijfel over de studie. De ouders van veel van de patiëntjes die Wakefield opvoerde, bleken verwikkeld in een juridisch conflict. Ze probeerden een vergoeding los te peuteren voor schade die door het vaccin zou zijn aangericht. Wakefield, die voor zijn medewerking 55.000 pond kreeg, had verzuimd dit belang aan The Lancet te melden. Hij had bovendien gesuggereerd dat zijn twaalf patiëntjes een doorsnede uit de praktijk vormden, terwijl het een uitgekiende selectie was.

Ook de ethische toetsing vertoonde gebreken. Zo had Wakefield geen toestemming voor zeer belastende ingrepen die hij bij de kinderen deed, zoals een ruggenmergpunctie en een darmonderzoek waarbij een dikke slang wordt ingebracht.

In 2004 erkende de hoofdredacteur van The Lancet al dat de studie nooit zo gepubliceerd had mogen worden. Maar het oordeel van de tuchtraad, twaalf jaar na dato, was nodig voordat het artikel werd teruggetrokken.

Het verband tussen het vaccin en autisme is ondertussen diverse malen ontkracht. In veel grotere en beter opgezette studies met tienduizenden kinderen, zagen artsen het paniekverhaal van Wakefield niet bevestigd. En van de dertien auteurs die aan het stuk uit 1998 meewerkten, hebben zich er tien van gedistantieerd. Wakefield zelf werkt inmiddels in Amerika. Hij noemt de beschuldigingen ’ongegrond’.

De tuchtraad zoekt nog uit of Wakefield zich schuldig heeft gemaakt aan professioneel wangedrag. In dat geval kan hij zijn bevoegdheid kwijtraken om in Groot-Brittannië als arts te werken.