Onzekere tijden voor presidentloos Nigeria

Is de Nigeriaanse president Yar’Adua fit genoeg om staatshoofd te blijven? Daarover beslist zijn kabinet deze week. Yar’Adua is al twee maanden in Saoedi-Arabië.

Nigerianen zijn ongerust over hun toekomst. Umaru Yar’Adua, hun president, ligt al ruim twee maanden met een ernstige hartkwaal in een ziekenhuis in Saoedi-Arabië. Hij had al de bijnaam ’Baba go slow’ vanwege de traagheid die zijn regeerstijl kenmerkt. Nu blijven regeringszaken nog langer liggen, omdat hij zijn taak niet officieel overdroeg aan vicepresident Goodluck Jonathan.

Het ziet er niet naar uit dat Yar’Adua, die ook een ernstige en chronische nieraandoening heeft, ooit nog daadkrachtig kan regeren. Zijn kabinet beslist deze week hoe het verder moet. De afwezigheid van het staatshoofd heeft een negatief effect op het wankele akkoord tussen regering en opstandelingen in het olierijke zuiden van het land. De belangrijkste militante groep MEND heeft het drie maanden durende staakt-het-vuren eenzijdig opgezegd. Kort daarop werden al enkele oliepijpleidingen vernield. Dat zorgde mede voor de recente stijging van de olieprijs.

Yar’Adua had door persoonlijk optreden opstandelingen zover gekregen massaal hun wapens in te leveren in ruil voor amnestie en ontwikkeling van de Niger Delta, waar het grootste deel van de bevolking in grote armoede leeft. „Sinds de president afwezig is, worden zijn beloften aan ons niet ingelost”, aldus een verklaring van MEND.

Ook hoge officieren mengden zich in de discussie over de uiterst onzekere situatie. Ze beloofden dat de militairen in de barakken blijven. „Ik waarschuw alle leden van de strijdkrachten om zich buiten de politiek te houden“, zei stafchef maarschalk Paul Dike. In 1999 kwam een einde aan zestien jaar militaire dictatuur maar nog altijd zijn Nigerianen huiverig voor ingrijpen door het leger.

Bij een vervanging van Yar’Adua speelt de scheiding tussen het overwegend islamitische noorden en het christelijke zuiden van het land een cruciale rol. Het is een ongeschreven wet sinds Nigeria twaalf jaar geleden weer een democratie werd, dat het staatshoofd afwisselend uit het noorden of het zuiden komt. De zuiderling Olusegun Obasanjo wees aan het einde van zijn tweede ambtstermijn binnen zijn Democratische volkspartij (PDP) Yar’Adua aan als presidentskandidaat.

„Binnen de partij zijn veel leden kwaad op Obasanjo want hij was op de hoogte van de gezondheidstoestand van Yar’Adua. Voorzag hij wat er nu gebeurt en wat beoogde hij ermee?”, vraagt Walid Jibrin, een PDP-senator uit het noorden. „Obasanjo bekleedt nog altijd een invloedrijke functie binnen het partijkader maar ik heb een motie ingediend om daar een einde aan te maken”. Sinds Yar’Adua na uiterst frauduleuze verkiezingen in mei 2007 werd beëdigd was hij meer dan 110 dagen op ziekteverlof. Waarnemers vermoeden dat Obasanjo hoopte op een snelle dood van Yar’Adua waarna hij via de zwakke Goodluck Jonathan indirect de macht kon uitoefenen.

De kliek van noorderlingen rond de zieke president wil hem deze week naar Nigeria terugbrengen om Yar’Adua in ieder geval in naam president te laten blijven tot de verkiezingen in 2011. Zijn steeds invloedrijkere echtgenote Turai wil dat hij een van zijn twee schoonzoons, beiden gouverneur van deelstaten, aanwijst als presidentskandidaat voor volgende verkiezingen. „Dat voorkomt dat een zuiderling president wordt, waardoor de verhitte gemoederen in het noorden kalmeren”, meent Reuben Abati, commentator van The Guardian. „Maar de grote vraag is: Haalt de president 2011?”