Crisis is lichtpuntje in strijd tegen opwarming

IJs smelt sneller, de CO2-uitstoot neemt onvoldoende af: het klimaat staat er niet best voor. Al laat het onderwerp mening Nederlander koud.

Al met al rijst er geen vrolijk beeld op uit de ’Staat van het klimaat’, die gisteren werd gepresenteerd. Op de vraag waarover je het meest zorgen maakt, komt bij de gemiddelde Nederlander klimaatverandering hooguit op de tiende plaats. Een derde van de Nederlanders gelooft nog altijd niet dat de mens iets aan de opwarming van de aarde bijdraagt. De recente klimaattop in Kopenhagen heeft geen concrete afspraken opgeleverd. En beloftes die landen doen om hun broeikasgassen terug te dringen zijn onvoldoende.

De Staat van het klimaat wordt jaarlijks uitgebracht door de belangrijkste wetenschappelijke instituten in Nederland op het gebied van klimaat. Het rapport gaat niet in op actuele discussies, zoals fouten van de klimaatcommissie van de VN, het IPCC. Evenmin bevat het overzicht conclusies of aanbevelingen. „Het gaat ons er niet om beleid voor te schrijven”, zegt Rob van Dorland, klimatoloog van het KNMI en eindredacteur van het rapport. „We proberen de wetenschappelijk informatie die voorhanden is, te laten landen in de samenleving. Of men het wel of niet gelooft is niet aan ons.”

Het is nogal een karwei ’het klimaat’ uit te leggen en alle wetenschappelijke ontwikkelingen samen te vatten. De onderzoekers van universiteiten, Planbureau voor de Leefomgeving, KNMI en Energieonderzoek Centrum Nederland hadden er vijftig pagina’s voor nodig. Het rapport gaat over de geringere zonactiviteit, die vooralsnog niet voldoende is om de opwarming van de aarde te keren. Het behandelt ook de ontwikkelingen in Nederland op het gebied van waterrobuust bouwen, elektrisch vervoer en CO2-opslag.

Een jaar blijkt te kort voor totaal andere inzichten. De klimaatverandering is in 2009 niet opeens veel ernstiger geworden, en valt ook niet mee. Toch zijn er wel een paar duidelijke verschuivingen, zegt Van Dorland. „We zien twee ontwikkelingen die sneller gaan dan het IPCC had voorspeld. De oppervlakte van het zee-ijs in het Noordpoolgebied is de laatste jaren sneller geslonken, ook de gemiddelde ijsdikte is sterk afgenomen. Ook lijken zowel Groenland als Antarctica sneller massa te verliezen dan door het IPCC werd aangenomen. En die ijskappen hebben een belangrijke invloed op het klimaat en op de hoogte van de zeespiegel.”

De scenario’s voor Nederland zijn nog zoals het KNMI die in 2006 schetste. Wel zijn de statistieken verfijnd. Zo is zichtbaar op welke locaties de zwaarste buien vallen, belangrijke info voor waterbeheerders. De kust en het Rijnmondgebied blijken het meest getroffen.

Een kleine lichtpuntje in de strijd tegen de opwarming, lijkt de economische crisis. De recessie heeft de toename van de wereldwijde uitstoot van broeikasgassen afgezwakt. Volgens de wetenschappers is dat tijdelijk. Investeringen in milieuvriendelijke technologie en duurzame energie blijven achter en dat zal op de lange termijn juist meer uitstoot betekenen.