Verbeter klimaatbeleid VS met Europees geld

Zoals Amerika destijds de Europese wederopbouw steunde met een Marshallplan moet de EU nu de VS financieel helpen aan een robuust klimaatbeleid.

Vandaag spreken alle EU-regeringsleiders onder leiding van Van Rompuy in Brussel over de economische crisis, het vervolg op de klimaattop in Kopenhagen en de geopolitieke rol van Europa. Van Rompuy wil dat de EU een drijvende kracht blijft voor klimaatbeleid. Een Europees Marshallplan voor de VS zou op de agenda moeten staan, als stimulans voor een robuust mondiaal en Amerikaans klimaatbeleid.

Zestig jaar geleden ontvingen zestien West-Europese landen 12,4 miljard dollar van de Verenigde Staten, voor de economische wederopbouw na de oorlog. Het is even wennen om een rijk land, dat 550 miljard dollar per jaar uitgeeft aan defensie, geld te geven. Maar de belangrijkste drijfveer is nu om te komen tot een toereikend mondiaal klimaatbeleid, ook in het economisch belang van Europa. En in het belang van armere landen. Hun economieën worden immers het sterkst bedreigd door de verwachte klimaatverandering.

De evaluaties van de klimaatconferentie in Kopenhagen toonden twee zaken aan. Hoofdrolspeler VS wilde wel verder gaan, maar kon het niet en China kon wel verder gaan, maar wilde niet. Obama zit in de klem van de Senaat, die zeker niet verder wil gaan dan het voorstel van 14-17 procent CO2-reductie in 2020 ten opzichte van 2005. Nu de supermeerderheid van 60 zetels in de Senaat voor de Democraten sinds 19 januari niet meer bestaat, is zelfs dat plan onzeker geworden. Dit zou voor de wereld een ramp zijn. Obama kan dus wel wat steun gebruiken.

Een CO2-heffing op importproducten uit landen die een matig klimaatbeleid voeren (waaronder de VS), zoals Frankrijk en Duitsland hebben geopperd, werkt waarschijnlijk averechts. Stel een gift in het vooruitzicht als de VS voor de volgende klimaattop dit jaar in Mexico akkoord gaan met een ambitieuzer klimaatplan dan nu voorligt. Hierdoor ontstaat een positieve spiraal, waarin China en anderen meer beloften zullen doen. De EU zelf kan van 20 naar 30 procent CO2-reductie overschakelen voor 2020. Zo is in Mexico het klimaatakkoord te sluiten dat gehoopt werd in Kopenhagen.

Hoe moet dit Marshallplan er uit zien, en waarom is dit Europa’s belang? De helft van de gift kan bestaan uit ’bonnen’ om bij Europese ’groene’ bedrijven producten te kopen. Denk aan in Europa geproduceerde zonnecellen, gondelkasten van windturbines, isolatiemateriaal, LED- of spaarlampen, zuinige of elektrische auto’s of diensten van adviesbureau’s. Net als toen kan 80 procent een gift zijn en 20 een lening.

Natuurlijk is eerst een goede analyse nodig van het hoge Amerikaanse energiegebruik, hoe dit om te buigen en hoe Europese hulp het best is in te zetten. De verdeelsleutel voor betalingen aan de VS ligt voor de hand: dezelfde verhouding als waarin de 16 landen ooit steun kregen.

Europa heeft een voorsprong op Amerika als het gaat om groene bedrijven. Het heeft voor haar exportpositie dus veel te winnen bij een sterker Amerikaans en mondiaal klimaatbeleid. Uit de extra economische groei hierdoor, kan het EU-plan (deels) betaald worden. Volgens het Britse Stern-rapport kost investeren in CO2-reductie vijf keer minder dan de schade als de klimaatverandering doorzet. Dus het EU-plan rendeert.

De vraag is hoeveel geld de komende jaren nodig is om de Senaat te laten instemmen met een beter klimaatbeleid. De VS investeerden na de oorlog 1 procent van hun bnp in het Marshallplan. Als de EU dit nu zou doen, gaat het om 130 miljard euro. Dit is te veel. Maar 10 miljard euro per jaar over vijf jaar moet haalbaar zijn.

Is dit veel? Nederland ontving in 2008 15 miljard euro uit de aardgasbaten. Voor de bankencrisis trok Europa 200 miljard euro uit, ofwel 1,5 procent van het bbp in de EU. In Kopenhagen besloten rijke landen vanaf 2020 jaarlijks 100 miljard dollar te betalen voor arme landen. Kortom: 10 miljard euro per jaar tot 2015 is redelijk en noodzakelijk.

Voor de Amerikanen betekent dit twee miljoen nieuwe groene banen. Obama’s New Green Deal schept vijf miljoen banen. De bankencrisis treft de VS erger dan Europa. De schuldenlast en de werkloosheid zijn er hoger dan hier. Europa kan een leiderschapsrol spelen en, net als de VS destijds, geld, goederen en grondstoffen leveren, nu om een groene economie op te bouwen.